سرداران ايراني و روياي تشكيل يك حكومت زرتشتي در دوره ي خلافت عباسي

Iranian generals and dream of forming a Zoroastrian government during the Abbasid caliphate

در دوران حاكميت خلافت عباسي بر سرزمين ايران بسياري از ايرانيان به دين اسلام گرايش يافتند و حكومت هاي ايراني وابسته به خلافت عباسي همچون طاهريان و سامانيان روي كار آمدند. با اين حال افرادي بودند كه انديشه ي تشكيل مجدد حكومتي ديني مبتني بر دين زرتشت و مشابه حكومت ساساني را در ذهن خود مي پروراندند.اغلب اين اشخاص از ميان بزرگان و شاهان محلي و يا افراد نظامي بودند.از ميان آنها سه تن يعني مازيار بن قارن، اسفار بن شيرويه، و مرداويج توانستند در برخي از مناطق ايران حكومت تشكيل دهند به مقابله با سپاهيان خلافت عباسي و حكومت هاي مسلمان ايراني بپردازند. مسئله ي مورد نظر اين پژوهش آن است كه بر اساس چه مدارك و شواهدي مي توان گفت اين سرداران به دنبال تاسيس حكومتي مشابه ساسانيان بودند. ديگر آنكه اين سرداران نظامي جهت تحقق تفكر تاسيس يك حكومت زرتشتي دست به چه اقداماتي زدند و آيا اقدامات ايشان با موفقيت همراه بود؟ اين سرداران پس از تاسيس حكومت به محو آثار اسلام و مسلماني پرداختند و در پي ترويج دين زرتشتي برآمدند. با اين حال مي توان گفت 1- به علت اقتدار و نفوذ سپاهيان عباسي و حكومت هاي وابسته به آنها، 2- گرايش هاي اسلامي بسياري از مردم ايران آن دوره، مقاصد و اهداف اين سه تن با ناكامي مواجه شد و هر سه تن كشته شدند. در نتيجه با مرگ آنها تفكر احياي حكومتي زرتشتي مشابه حكومت ساساني با ناكامي مواجه شد و ديگر دنبال نگرديد. اين مقاله به شكل توصيفي- تحليلي و مبتني بر روش كتابخانه اي مي باشد.