يك مدل پويايي شناسي سيستم ها براي تنظيم سياست هاي برون رفت از بحران اقتصادي نظام تامين اجتماعي با توجه به تغيير ساختار جمعيتي در ايران

در اين تحقيق به مسئله بحران مالي صندوق‌هاي بازنشستگي در ايران به معناي كسري منابع نسبت به مصارف آن‌ها با توجه به سالمند شدن جمعيت پرداخته شده است. سازمان تامين اجتماعي ايران به‌عنوان بزرگ‌ترين سازمان بيمه‌اي و بازنشستگي كشور، به‌عنوان مطالعه موردي انتخاب شده است. به جهت ارائه تصويري جامع از مسئله و با توجه به پويايي عوامل اثرگذار بر منابع و مصارف صندوق تامين اجتماعي در طول زمان و غيرخطي و پيچيده بودن روابط ميان آن‌ها، روش پويايي‌شناسي سيستم‌ها به كار گرفته شده است. با استفاده از اين روش به مدل سازي كمي با استفاده از داده‌هاي واقعي پرداخته شده است. مدل ساختار سني جمعيت كشور با توجه به متغيرهاي جمعيت شناختي ايجادشده و با توجه به عوامل مرتبط با اشتغال، جمعيت گروه‌هاي مختلف مرتبط با بيمه مدل سازي شده است. سپس با توجه به شاخص‌ها و پارامترهاي اقتصادي و مالي مربوط، وضعيت منابع و مصارف صندوق سازمان تامين اجتماعي شبيه‌سازي شده است. مدل ايجادشده تورم‌زدايي شده و تمام ارزش‌هاي ريالي موجود برحسب قيمت ثابت سال 1395 مي‌باشد. اعتبارسنجي مدل به وجود آمده با استفاده از داده‌هاي تاريخي واقعي انجام شده است كه نشان‌دهنده صحيح و معتبر بودن آن است. شبيه‌سازي وضعيت شكاف درآمد و هزينه صندوق تا سال 1450 نشان مي‌دهد كه روز به روز بر كسري منابع نسبت به مصارف افزوده خواهد شد. بسته سياستي پيشنهادي جهت برون رفت از بحران اقتصادي صندوق تامين اجتماعي عبارت است از: افزايش سن بازنشستگي به ميزان 6 سال، افزايش درصد حق بيمه به ميزان 4%، دريافت نيمي از تعهدات غيرنقدي سالانه در همان سال، افزايش نرخ باروري كل به 75/2 طي بازه 5 ساله، افزايش 50 درصدي نسبت استخدام طي بازه زماني 10 ساله. شروع عملي شدن اين تصميمات سال 1401 در نظر گرفته شده است. درصورتي‌كه اين بسته سياستي اجرا گردد، صندوق سازمان تامين اجتماعي تا سال 1450 پايداري مالي خواهد داشت و با كسري نقدينگي مواجه نخواهد شد.