توسعه زيست بوم ملي نوآوري: تجربيات كشور عربستان سعودي

در عصر اقتصاد دانش بنيان، توسعه موفقيت آميز اقتصادي با ظرفيت يك كشور براي توليد، جذب، و بكارگيري نوآوري در محصولات و خدمات با فناوري پيشرفته ارتباط تنگاتنگي دارد. اين رويكرد به عنوان توسعه اقتصادي مبتني بر دانش نامگذاري شده و با ظرفيت اكوسيستم نوآوري ملي يك كشور مرتبط است. كشور ايران و عربستان سعودي هر دو كشورهايي هستند كه در دهه هاي گذشته اقتصاد متكي به نفت داشته و طي سال هاي اخير در تلاش براي گذار از يك اقتصاد نفتي به يك اقتصاد دانش-بنيان مي باشند. با اين حال، عليرغم برخي تلاش ها براي تنوع اقتصادي، اقتصاد عربستان همچنان شديداً به نفت و صنايع مرتبط از جمله پتروشيمي و پالايش نفت وابسته است. رتبه‌ جهاني 66 عربستان در شاخص نوآوري 2021 نشان مي‌دهد كه بين سرمايه‌گذاري دولت در نوآوري و تأثير آن شكاف وجود دارد. در اين پژوهش به بررسي تجربيات، چالش ها و برنامه هاي آتي كشور عربستان به منظور توسعه زيست بوم ملي نوآوري خود پرداخته مي شود. عربستان منابع لازم براي سرمايه گذاري در افراد، زيرساخت ها و تحقيق و توسعه را دارد اما ضروري است كه اين منابع بطور مؤثر براي آموزش افراد بعنوان محققان، مبتكران و رهبران فناوري هدف گذاري شود. از جمله مهمترين چالش هاي پيش روي عربستان مي توان به نوسانات اقتصاد جهاني، بي ثباتي در برخي از كشورهاي همسايه، نوسانات قيمت نفت و چالش هاي داخلي مانند كمبود مهندسان و دانشمندان واجد شرايط و نرخ پايين مشاركت نيروي كار زنان اشاره نمود. يكي ديگر از اصلي ترين چالش ها هماهنگ كردن فعاليت‌ها در ميان مؤلفه‌هاي مختلف اكوسيستم ملي نوآوري به منظور تقويت رقابت‌پذيري است. بدين منظور بايستي نقشه راهي براي پر كردن شكاف نوآوري در ميان اجزاي مختلف از طريق برخي مداخلات استراتژيك ايجاد نمود. از جمله اين مداخلات تأمين بودجه براي حمايت از شركت‌هاي كوچك و متوسط و ايجاد پيوندها و هماهنگي كارآمد بين بخش‌هاي دولتي و خصوصي و تسريع گذار به حاكميت الكترونيكي است.