ارتقا بخشي امنيت در سكونتگاه هاي غيررسمي شهري با رهيافت پيشگيري از جرم در بستر طراحي محيطي (CPTED) (نمونه مطالعاتي: شهرك شهيد بهشتي شهر مشهد)

Improving security in informal urban settlements with the approach of crime prevention in environmental design (CPTED) (Study example: Shahid Beheshti settlement, Mashhad city)

امروزه يكي از مهم ترين چالش هاي فضايي- كالبدي شهرها، گسترش سكونتگاه هاي غيررسمي بوده كه طي دهه هاي اخير روندي روزافزوني به خود پيدا نموده است. مبتني بر پژوهش هاي مختلف، بالا بودن آسيب هاي اجتماعي به‌طور عام و نرخ جرم و جنايت به‌طور ويژه يكي از مسائل و چالش هاي اصلي اين سكونتگاه ها محسوب مي شوند كه در عمل منجر به ناامني اجتماعي در سطح آن ها شده است؛ بدين منظور طي دهه هاي اخير، برنامه ريزان و مديران شهري براي ارتقاي امنيت و كاهش آسيب هاي اجتماعي در سطح سكونتگاه هاي غيررسمي، راهكارها و سياست هاي گوناگوني را ارائه داده اند كه در اين ميان، رهيافت پيشگيري از جرم در بستر طراحي محيطي (CPTED) به‌مثابه يك راهبرد نوآورانه، مفهومي در حال ظهور است كه طي سال هاي اخير توجه زيادي را به خود جلب نموده است؛ بنابراين پژوهش حاضر بر آن است تا به بهبود امنيت در سكونتگاه غيررسمي شهرك شهيد بهشتي شهر مشهد با محوريت پيشگيري از جرم در بستر طراحي محيطي بپردازد. بدين ترتيب، اين پژوهش از حيث روش جز پژوهش هاي كمي- كيفي، ازلحاظ هدف از نوع پژوهش هاي كاربردي و ازلحاظ ماهيت، از نوع پژوهش هاي توصيفي- تحليلي است. روش جمع آوري اطلاعات اين پژوهش مبتني بر پيمايش اجتماعي (ابزار پرسش نامه) و كالبدي (مشاهده) بوده كه با استفاده از فرمول كوكران، تعداد 150 نفر از ساكنان شهرك شهيد بهشتي به‌صورت تصادفي مورد پرسشگري قرار گرفتند. نتايج اين پژوهش حاكي از آن است كه شهرك شهيد بهشتي شهر مشهد از منظر قلمرو گرايي (با ميانگين 52/1)، نظارت طبيعي و اجتماعي (با ميانگين 08/2)، كنترل دسترسي (با ميانگين 42/2)، مديريت و نگهداري (با ميانگين 24/2)، حمايت از برنامه هاي فعاليتي (با ميانگين 06/2) و همبستگي و مشاركت اجتماعي (با ميانگين 87/1) در وضعيت مطلوبي قرار ندارد؛ بنابراين درمجموع مي توان اذعان داشت كه شهرك شهيد بهشتي شهر مشهد از منظر پيشگيري جرم از طريق طراحي محيطي از شرايط مساعدي برخوردار نيست.