سنجش و تحليل وضعيت پايداري محلات بافت فرسوده شهري (مورد پژوهي: محله آبكوه شهر مشهد)

Assessment and analysis of the sustainability status of worn-out urban fabric neighborhoods (case study: Abkouh neighborhood of Mashhad)

امروزه يكي از مهم ترين چالش هاي فضايي- كالبدي شهرها، گسترش بافت هاي فرسوده شهري بوده كه طي دهه هاي اخير روندي روزافزوني به خود پيدا نموده است. بافت‌هاي فرسوده شهري به محدوده هايي از شهر اطلاق مي شود كه در پيرامون هسته تاريخي شهر شكل‌گرفته و جز بافت معاصر شهري محسوب مي شود. اين محدوده هاي شهري به دليل ناپايداري كالبدي، ناكارآمدي زيرساخت هاي شهري، ناهنجاري هاي اجتماعي و نابساماني كاركردي، به محيط هايي ناپايدار در سطح شهرها بدل شده اند؛ كه اين امر، ضرورت برنامه ريزي براي ارتقاي كيفيت زندگي ساكنان اين‌گونه بافت ها و حصول آن ها به سمت پايداري را دوچندان مي نمايد؛ بنابراين پژوهش حاضر بر آن است تا به تحليل و سنجش وضعيت محله آبكوه شهر مشهد از منظر پايداري آن بپردازد. بدين ترتيب، اين پژوهش از حيث روش جز پژوهش هاي كمي- كيفي، ازلحاظ هدف از نوع پژوهش هاي كاربردي و ازلحاظ ماهيت، از نوع پژوهش هاي توصيفي- تحليلي است. روش جمع آوري اطلاعات اين پژوهش مبتني بر پيمايش اجتماعي (ابزار پرسش نامه) و كالبدي بوده كه با استفاده از فرمول كوكران در سطح اطمينان 95 درصد و بافاصله اطمينان 8 درصد، تعداد 150 نفر از ساكنان محله مورد پرسشگري قرار گرفتند و نتايج آن با استفاده از آزمون t تك نمونه اي، تحليل فضايي و تحليل سوات مورد تجزيه و تحليل قرارگرفته است. نتايج اين پژوهش حاكي از آن است كه محله آبكوه شهر مشهد از منظر امنيت اجتماعي (با ميانگين 08/2)، سرمايه اجتماعي (با ميانگين 42/2)، عدالت فضايي (با ميانگين 24/2)، دارايي هاي اقتصادي (با ميانگين 16/2)، كيفيت محيطي (با ميانگين 06/2)، تاب آوري كالبدي (تاب آوري پايين) و حكمروايي محلي (با ميانگين 87/1) در وضعيت مطلوبي قرار ندارد؛ بنابراين درمجموع مي توان اذعان داشت كه محله آبكوه شهر مشهد از منظر پايداري (سطح معناداري آن كمتر از 05/0 و ميانگين آن 86/2 بوده كه پايين تر از ميانگين معرف براي اين پژوهش است) از شرايط مساعدي برخوردار نيست.