واكاوي ديدگاه صدرالمتألهين شيرازي پيرامون جايگاه شرور در نظام احسن

نظام احسن از مباحث مهم مورد توجه حكيمان و متكلمان از جهت جهان­شناختي، غايت­شناختي و بحث شرور است. پژوهش با توصيف و تحليل داده­ها درصدد تبيين ديدگاه صدرالمتالهين شيرازي پيرامون شرور و جايگاه آن در نظام احسن است. مهم‌ترين ويژگي­هاي تعمق ملاصدرا درباره نظام احسن، بيانگر آنست كه شرور در نظام احسن قابليت وجود را ندارند تا از فرض وجودشان، شر بودن آنها براي خود يا ديگري قابل فرض باشد. در ديدگاه اثباتي صدرا بر وجود نظام احسن و عدم شر، علم عنايي خداوند كه توأم با حكمت الهيست، به واسطه مسانخت علت و معلول ابداع كننده مخلوقي است كه في ذاته عاري از شائبه شر باشد و اين مخلوق بصورت جزئي در انسان و به طور كلي در عالم خلقت تحت عنوان نظام احسن تبلور يافته اند. در تحليل مسأله شرّ در حوزه صفات الهي(حكمت و عدل) خداوند، آنچه كه خير غالب است، در حوزه خلقت خداي تعالي، به دليل رحجان امري وجودي(ومتحمل شدن شر قليل احتمالي)، رنگ وجود به خود گرفته است ، لذا نقصان­ها نه به فاعل بلكه به قوابل و هيولي بازگشته و شرّ محض نداريم. همچنين در بحث غايتمندي خداوند و نظام احسن ذات حق تعالي اقتضاء دارد تا اشياء به نحو اكمل و اتم ايجاد گردند