پهنه بندي آسيب پذيري روستاهاي سواحل جنوبي درياي خزر در برابر مخاطرات طبيعي با رويكرد مديريت ريسك (مطالعه موردي: استان گيلان)

وقوع مخاطرات طبيعي مانند زلزله و سيل در فضاهاي جغرافيايي به ويژه سكونتگاه هاي روستايي در بسياري از موارد با خسارات جاني و مالي فراواني همراه مي باشد. لذا شناسايي مناطقي كه داراي آسيب پذيري بيشتري از مخاطرات طبيعي هستند، مي تواند در جهت برنامه ريزي براي مقابله با كاهش اثرات اين حوادث موثر باشد. هدف اين پژوهش پهنه بندي مخاطرات طبيعي سكونتگاههاي روستايي استان گيلان با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي به منظور تعيين ميزان آسيب پذيري آنها در برابر مخاطرات زلزله و سيل است. پژوهش حاضر از نظر هدف كاربردي و مبناي روش آن توصيفي- تحليلي است. اطلاعات پايه اين پژوهش از طريق مطالعات اوليه بنياد مسكن انقلاب اسلامي و نتايج سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 روستاهاي استان گيلان به دست آمده است. نتايج پژوهش نشان مي دهد كه 2420 روستا با 3/83 درصد سكونتگاه هاي روستاي استان گيلان كه عمدتاً دربخش كوهپايه اي و كوهستاني واقع شده-اند، در پهنه خطر زلزله نسبتا بالا و بالا استقرار يافته اند. همچنين 320 روستا در حريم 1000 متري خطر گسل زلزله قرار گرفته اند كه بيشتر اين روستاها با 6/56 درصد در ناحيه شرقي استان گيلان و در شهرستان هاي رودسر، املش، لاهيجان و سياهكل توزيع شده است. خطر سيل بيشتر سكونتگاه هاي روستايي بخش جلگه اي استان گيلان را تهديد مي كند به طوري كه از مجموع روستاهاي اين استان، 1160 روستا با 6/45 درصد در خطر سيل قرار دارند. بيشتر روستاها در شهرستان هاي رودسر، لاهيجان، آستانه اشرفيه، رشت، بندرانزلي، صومعه سرا، تالش و رضوانشهر توزيع شده اند. رعايت اصول فني و مهندسي ساختمان در ساخت و سازهاي جديد، جلوگيري از هر گونه ساخت و ساز در پهنه-هاي خطر بالا، جلوگيري از گسترش كالبدي روستاهاي كوهپايه اي و كوهستاني در اراضي با شيب هاي تند و روستاهاي بخش جلگه اي در حريم سيل و رودخانه ها از جمله مهمترين راهكارهاي مقابله با مخاطرات طبيعي در سكونتگاه هاي روستايي استان گيلان مي باشد.