حكمراني فرهنگي در جمهوري اسلامي ايران؛ مطالعه موردي طرح پيشنهادي مجلس براي تمركز مديريت نهادهاي فرهنگي

حوزه فرهنگ در ايران، بس گسترده‎ و فراگير است. مواردي چون وضعيت اعتقادي جامعه، سبك زندگي جامعه، وضعيت اخلاقي جامعه، سطوح مختلف آموزش و پژوهش، فضاي مجازي، رسانه‎هاي ديداري و شنيداري، جرايد، نشريات و كتاب‎ها، حوزه هنر و گردشگري و... گواهي بر گسترد‎گي اين حوزه و بالطبع اهميت و تأثيرگذاري آن است. اين گستردگي به تعدد نهادهاي فرهنگي و فعاليت موازي و در نهايت، مديريت جزيره‎اي حوزه فرهنگ منجر شده است. تعدد مراجع تصميم‎گير و نهادهاي سياست‌گذار فرهنگي و فقدان الگوي جامع و مدون براي سياست‌گذاري در بخش فرهنگ، چالش‎هاي فراواني را در اين حوزه ايجاد كرده است. نظام اجتماعي به‌عنوان يك سيستم تلقي مي‌شود و هركدام از نهادها به منزله اجزاي آن سيستم در يك مجموعه به‌هم پيوسته، در ارتباط باهم قرار گرفته‎اند. حال، اگر در سيستم اجتماعي، دولت را به‌عنوان يك سازمان بزرگ در نظر آوريم، درون آن، سازمان‎هاي متعدد ديگري وجود دارد كه در بيشتر مواقع ممكن است سازمان‌هاي دولتي نمايانگر بي‌انسجامي يا تقابل بين اجزاي اين سازمان باشند كه ناشي از فقدان مرجعيت واحد يا مورد اجماع باشد؛ مثلاً، ميان مرجعيت فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي با مرجعيت‎هاي سازمان تبليغات اسلامي، رابطه نظام‎مندي وجود ندارد. در اين راستا در اوخر سال ۱۳۹۹ جمعي از نمايندگان مجلس شوراي اسلامي، طرح مديريت متمركز فرهنگي را ارائه كردند. طرح مذكور و زمينه‌هاي طرح اين موضوع، مزايا و معايب طرح و پيامدهاي آن بر حكمراني فرهنگي كشور، از جمله موضوعاتي است كه ضرورت دارد از منظري كارشناسي مورد بررسي قرار گيرد. در اين مقاله، ضمن پرداختن به مسئله پراكندگي و تعدد مراكز مديريت فرهنگي در جمهوري اسلامي ايران، قصد داريم طرح مذكور و ميزان اثرگذاري آن بر حل اين مسئله را مورد بررسي قرار دهيم.

The field of culture in Iran is very wide and comprehensive, such as the belief status of society, lifestyle of society, the moral status of society, different levels of education and research, cyberspace, audio-visual media, newspapers, magazines and books, the field of art, tourism, etc. are a testament to the vastness of this field and, of course, its importance and effectiveness. This expansion has led to the multiplicity of cultural institutions and parallel activities, and ultimately to the island management of the field of culture. The multiplicity of decision-making authorities and cultural policy-making institutions and the lack of a comprehensive and codified model for policy-making in the cultural sector have created many challenges in this area. The social system is considered as a system, and each of the institutions, as components of that system, are interconnected in an interconnected set. There are several other cases in which government organizations may in most cases represent inconsistencies or conflicts between the components of this organization due to the lack of a single authority or consensus, for example there is no systemic relationship between the cultural authority of the Ministry of Culture and Islamic Guidance with the authorities of the Islamic Propaganda Organization. In this regard, at the end of 1399, a group of members of the Islamic Consultative Assembly presented a plan for centralized cultural management. The mentioned plan and the contexts of this issue, the advantages and disadvantages of the plan and its consequences on the cultural governance of the country are among the issues that need to be examined from an expert perspective. In this article, while addressing the issue of dispersion and multiplicity of cultural management centers in the Islamic Republic of Iran, we intend to examine the above-mentioned plan and its impact on solving this problem.