موانع شكل‌گيري حكمراني و دولت رفاه در ايران

Challenges of Formation of Welfare Governance and Welfare State in Iran

در خصوص دولت رفاه تعاريف متعددي مطرح شده است. به‌لحاظ عملي نيز در 150 سال گذشته، دولت رفاه اجتماعي تغييرات بسياري را پشت سر گذاشته است و ما اينك با يك دولت رفاه اجتماعي پيشرفته مواجه هستيم. در ايران، سابقه اقدامات رفاهي به بعد از دوره مشروطه باز مي‌گردد. با اين حال، نگاه‌ها به دولت رفاه همواره نگاه‌هاي گزينشي - مشروعيتي بوده است؛ به بيان ديگر، خدمات اجتماعي به صورت گزينشي به كاركنان بخش‌هايي كه نظام سياسي براي مشروعيت خود به آن‌ها وابسته بودند، اعطا شده است. در دوره پهلوي اول و دوم، به ترتيب خانواده راه‌آهن و صنايع عمراني و صنعت نفت، خانواده‌هايي بوده‌اند كه بيشتر خدمات اجتماعي را دريافت كرده‌اند و سايرين از اين نظام توزيعي محروم بوده‌اند. اگرچه در اواخر دوره پهلوي دوم، طبقه متوسط كم‌كم در دامنه پرداخت‌هاي اجتماعي دولت قرار گرفت، اما اين اساساً به آن دليل بود كه طبقه متوسط جديد پشتوانه مشروعيت نظام سياسي بود. بنابراين، در اين دو دوره، ارائه خدمات اجتماعي گزينشي بود. به نظر مي‌رسد وجه اشتراك تمام ادوار مورد بررسي در توزيع خدمات و رفاه اجتماعي، عدم وجود دولت رفاه فراگير در ايران بوده است. حال، سؤالي كه مطرح مي‌شود اين است كه چه چالش‌هايي براي شكل‌گيري دولت رفاه فراگير در ايران وجود دارد؟ در پاسخ، بايد به عدم شكل‌گيري دولت‌سازي رفاهي، عدم نهادسازي رفاهي، بهره‌برداري سياسي از رفاه اجتماعي براي تقويت مشروعيت نظام سياسي و ناكارآمدي نظام توزيع، رانتيريسم، عدم وجود سياست چانه‌زني، بحران چرخه توزيع و بحران اعتماد و سرمايه اجتماعي، به‌عنوان چالش‌هاي شكل‌گيري سيستم رفاهي در ايران اشاره كرد.

There are several definitions of welfare state. Practically, in the last 150 years, the welfare state has undergone many changes, and we recently have an advanced social welfare state. In Iran, the history of welfare state and Governance dates back to after the constitutional era. However, views of the welfare state have always been selective and specially legitimate-based; In other words, social services and social security have been selectively provided to the staff of the departments and civic services peoples on which the political system has depended them for its legitimacy. In the first and second Pahlavi periods, respectively, the family of railways, construction industries and oil industry were families that received more social services and others were deprived of this distribution system. Although in the last years of the second Pahlavi period the middle class was gradually becoming as a part of the government s social payments, this was mainly because the new middle class supported the legitimacy of the political system against the emerging ideology. Therefore, in these two periods, the provision of social services was selective. It seems that the common denominator of all the studied periods in the distribution of services and social welfare has been the absence of a Universal welfare State in Iran. Here the question is what are the challenges to the formation of the Universal welfare state in Iran? In response we view to the lack of welfare state formation, lack of welfare institutionalization, political exploitation of social welfare to strengthen the legitimacy of the political system, and the inefficiency of the distribution system, rentirism, lack of bargaining policy, distribution cycle crisis and crisis of trust and social capital as the challenges of forming the welfare system in Iran.