جايگاه مشاركت در مديريت جامع حوزه هاي آبخيز كشور

The role of participation in the comprehensive management of watersheds in the country

روند تخريب منابع طبيعي نتيجه ي مجموعه اي از عوامل طبيعي، بوم شناختي، اقليمي و اقتصادي- اجتماعي مي-باشد. برنامه هاي مربوط به اصلاح و احياي منابع طبيعي بدون دخالت و مشاركت مردمي امكان پذير نخواهد بود. با توجه به اهميت مشاركت آبخيزنشينان و روستائيان در موفقيت طرح هاي آبخيزداري و همچنين نگهداري از طرح هاي اجرا شده، فعاليت آبخيزداري بايد همواره با استقبال و موافقت روستاييان همراه باشد. بدين منظور بايد عوامل مؤثر بر افزايش مشاركت روستاييان را شناسايي و به آنها توجه كرد. در اين تحقيق سعي شده است ضمن تعريف مفاهيمي چون آبخيزداري و مديريت به مفهوم اساسي نقش مشاركت مردم در مديريت جامع حوزه هاي آبخيز پرداخته شود. نتايج مطالعات مختلف در زمينه ي مشاركت مردم در اجراي طرح هاي آبخيزداري نشان مي-دهد كه ايده ي اجراي طرح ها از سوي كارشناسان منابع طبيعي و در واقع از سوي دولت ارائه و اجرا شده اند و مردم روستا در مطالعات، تصميم گيري و اجراي طرح، مشاركتي نداشته اند و در واقع مشاركت ها بيشتر در قالب كارگري بوده و مشاركت فكري نبوده است. از مهمترين علل مشاركت پايين روستائيان، عدم نظرخواهي از آنان در بخش مطالعات و اجراي طرح هاي آبخيزداري بوده است. عده اي از كارشناسان معتقدند بهترين نوع مشاركت روستائيان در پروژه ها، مشاركت بعد از اجراي پروژه ها يعني حفاظت و حراست از طرح هاي اجرا شده است. مهمترين راهكار افزايش مشاركت روستاييان در طرح هاي آبخيزداري ارتقاي سطح آگاهي آنان از طريق برگزاري دوره هاي آموزشي در زمينه ي فوايد آبخيزداري، بازديد از پروژه هايي كه در روستاهاي اطراف اجرا شده، تماس با افرادي كه در طرح ها مشاركت كرده اند و استفاده از آن ها در قالب مروج.