گفتمان سياست فرهنگي حجاب در اسلام

بررسي گفتمان سياست فرهنگي اسلام در مساله حجاب و تفصيل رويه‌ها و عناصر مشاركت كننده وگونه‌هاي بازتوليد معنا در مساله حجاب در بستر هويت زن و جامعه اسلامي قابل تحليل است چراكه حجاب در اسلام براي حفظ ارزش زن و شكل گيري جامعه ايماني ودربستر جامعه ايماني (به صورت تشكيكي لحاظ شود) تشريع شده است. زن در عرب جاهلي به عنوان كالا و مايملك مرد و خارج از حوزه انساني معنا دار بود و روابط اجتماعي در قالب ارث، نفقه، نكاح، بيع و طلاق و.. نيز برهمين نگرش سامان يافته بود اما اسلام تفسير جديدي از زن را در جامعه اي كه با نزول اسلام نسبت به فهم خود از جهان مساله مند شده بود ارائه نمود و پس از شكل گيري جامعه اسلامي در مدينه لوازم اجتماعي نگاه انسان‌شناختي خود را بسط داد و در نخستين قدم( در عرصه اجتماعي) زن مسلمان را كه در جنس همانند مرد و در فهم كمالات و دستيابي به آنها همپاي مردان است را به حجاب مفتخر نمود تا هم خود به كالا نبودش ايمان يابد و هم ديگران او را چون كالا ناِنگارند و در پس اين ترقي، حقوق مختلفش در جامعه را از ارث تا نكاح برشمرد و درنهايت، تحقق كامل جامعه ايماني را با مشاركت او ممكن دانست. اسلام در اين مسير از عناصر مختلفي در جامعه مكه و مدينه براي ساماندهي به ديدگاه خود استفاده كرده است. در جامعه مكه كه با پرسش‌هاي هستي‌شناختي و انسان‌شناختي از حالت توده‌اي خارج شده و دو گروه مسلمان وكافر هر كدام به نحوي در پي پاسخ اند. پيامبر(ص) نقش يك نخبه و فرد داراي نفوذ اجتماعي را دارد كه جامعه پويايي را مخاطب قرار داده است. اما در مدينه اوضاع تغيير مي‌كند. پيامبر(ص) در اينجا حاكم شرع است و در كنار حاكميت در مسأله حجاب، عموم مردم و زنان و دختران پيامبر به عنوان نخبگان اجتماعي فعال هستند. چه اينكه آنها (زنان و دختران پيامبر(ص)) مورد احترام كل جامعه بخصوص زنان هستند. اما رويه مشاركت چيست؟ مرور فرآيند عينيت‌بخشي به هويت زن در نگرش اسلامي آشكارا رويه بازانديشي را فرياد مي‌زند. به بيان ديگر، پيامبر(ص) تلاش مي‌كند با ارائه پرسش و پاسخ صحيح درباره زن، هويت تازه‌اي را تعريف كند كه البته جامعه بدون تفكر و از طريق آبا و اجداد بدان نرسيده است، بلكه به واسطه بازانديشي در جايگاه زن در انسان‌شناسي به آن ملتزم شده است. در فرآيند بازانديشي در هويت زن وبالتبع پيدايش عنصر ارزشي حجاب پيامبر ابتدا از طريق بيان الگو وسپس نزاع هويتي با عرب جاهلي منظر انسان‌شناختي خود را صورت بندي كرد و سپس با شكل گيري جامعه اسلامي اين هويت را در ابعاد اجتماعي تفصيل و متعين نمود. البته در مساله حجاب تنها در هويت زن بازانديشي نشده است، بلكه در شخصيت جامعه نيز بازانديشي صورت پذيرفته و جامعه نيز با كنار هم قرار گرفتن عناصري چون حجاب هويت جديدي (جامعه عفيف) يافته است.