مقدمه ­اي بر متن­هاي اَلخَميادو: جغرافياي تاريخي شاهنامه در اسپانيا

شاهنامه، بزرگ­ترين اثر تاريخي-حماسي پارسي‌زبانان با شهرتي بين­المللي، جغرافياي وسيعي را در خود گنجانده است؛ به صورتي كه در آن حتي به نام آندلس، يكي از بزرگ­ترين مجموعه ايالت­هاي اسپانيا نيز برمي­خوريم. در برخي دست­نوشته­هاي اسلامي كشف شده در اسپانيا كه به نام اَلخَميادو شناخته مي­شوند، روايت­هايي وجود دارند كه قهرمان آن­ها حضرت علي (ع)، خالد بن وليد، ... هستند و به نظر مي­رسد از آثار تقليدي از شاهنامه مانند خاوران­نامه و جنگ­نامه­ها نشات گرفته باشند. در اين پژوهش با نگاهي به سير جغرافيايي-تاريخي آثار تقليدي از شاهنامه در ايران، به تأثير و حضور شاهنامه در اسپانياي اسلامي مي­پردازيم. هم­چنين، در چشم­اندازي جديد با بررسي جغرافياي شاهنامه فردوسي به اين موضوع خواهيم پرداخت كه دست­نوشته­هاي الخميادو در آندلس؛ روايتگر سلسله جنگ­هاي حضرت علي (ع) با كفار است و به تقليد از شاهنامه فردوسي در اين ديار رواج داشته و تنوع قالب حماسي را در ساختار روايات مذهبي در اسپانيا به تصوير مي­كشد؛ به‌ويژه زماني كه به دست­نوشته­اي برمي­خوريم كه مبارزه آن حضرت با زني جنگاور را حكايت مي­كند و يادآور مبارزه گردآفريد و سهراب است. علاوه بر آن، به مورد استثنايي تقليد مستقيم يكي از نويسندگان اسپانيايي قرن هفدهم از يكي از داستان­هاي تاريخي شاهنامه اشاره خواهيم كرد.