رهيافتي به زيرساخت‌ها و بُن‌مايه‌هاي هيأت‌هاي مذهبي در عهد معصومان عليهم‌السلام

هيأت مذهبي، تَشكُلي است، با محوريت عزاداري ائمه به ويژه حضرت سيد الشهداء عليهم‌السّلام با تمام خصوصيات يك گروه اجتماعي كامل كه داراي هدف، ساختار و نظام تقسيم‌كار و تفكيك نقش‌هاي دقيق و دروني شده است. هدف و جهت‌گيري اساسي هيأت، توحيد و دست‌يابي به تمدن اسلامي است؛ يعني تشكيل حكومت صالحاني كه منجر به حكومت امام زمان عجل‌الله‌تعالي‌فرجه‌الشريف خواهد شد. اين نوشته بر آن است با مطالعه‌اي كتابخانه‌اي و با تحليل تاريخ و سيره پيامبر اعظم صلي‌الله‌عليه‌وآله و امامان معصوم عليهم‌السلام به بُن‌مايه‌هاي هيأت‌هاي مذهبي دست يابد. زيرساخت و بن‌مايه‌هاي گروه‌هاي اجتماعي و هيأت‎هاي مذهبي از صدر نخست اسلام ريخته شده و از سيره و گفتار معصومان عليهم‌السلام، قابل استياد است. نخستين حركت پيامبر اعظم صلي‌الله‌عليه‌وآله در مدينه، ساختن پايگاه ثابت فعاليت‌‌هاي اجتماعي در قالب مسجد بود و سپس، برقراري ساختار اجتماعي ميان‌فردي در قالب اخوت و برادري ميان مسلمانان. پيمان مدينه نيز، به عنوان ساختار مديريت اجتماعي، قراردادي درباره روابط و مناسبات ميان مسلمانان و يهوديان است كه در اولين سال ورود پيامبر صلي‌الله‌عليه‌وآله به مدينه منعقد شد. اموري چون تعيين جانشين از اولين سال اعلام رسمي و علني نبوت و ايجاد رابطه ولايي، همچنين مبارزه با خطوطِ انحرافي نفاق و تخريب مسجد ضرار به دستور پيامبر صلي‌الله‌عليه‌وآله و ايجاد ساختار وكالت در زمان امامان معصوم عليهم‌السلام همه نشان از وجود اموري چون هدف مشخص، نظام مديريتي، دستورالعمل اجرايي، منشور همكاري و تحقق همياري و رابطه ناگسستني و ايجاد پايگاه اجتماعي در سيره معصومان عليهم‌السلام دارد كه همه بن‌مايه و هسته‌هاي نخستين تشكيل هيأت فعال، كارآمد و تأثيرگذار در اجتماع، سياست و اجراي عدالت است. بر اين اساس مي‌توان ادعا كرد هيأت‌هاي تأثيرگذار امروزي، تكامل‌يافته هسته‌هاي اوليه تشكيلاتي در زمان پيامبر اكرم صلي‌الله‌عليه‌وآله و امامان معصوم عليهم‌السلام هستند كه زمينه ايجاد ارتباطات وسيع و سازمان‌يافته ميان مؤمنان را فراهم ساخته و فعاليت‌هاي اجتماعي، اقتصادي و سياسي آنان را، در بستر هيأت به وجود آورده است.