جايگاه نخبگان در حكومت غزنوي با تأكيد بر نظريۀ مشروعيّت ماكس وبر

بنا به روايت ابوالفضل بيهقي نقش افراد در حكومت غزنوي، بستگي تام به تصميم سلطان دارد. اين فرايند را ميتوان با ديدگاه مشروعيّت ماكس وبر تحليل كرد. بنا بر ديدگاه وبر حكومتهاي سنّتي مبتني بر پدرسالاري يا پيرسالاري است كه نمونة بارز آن، مشروعيّت فرهمند است. دراين نوع حكومت سرسپردگي و وفاداري افراد ريشه در قدسيّت سلطان دارد و ميزان دوري و نزديكي نخبگان به سلطان بر اساس خوشامد سلطان شكل ميگيرد. از نظر مشروعيّت فرهمندي ماكس وبر، حكومت غزنويان با سلسله فعاليتهاي نخبگان و پيرسالاران، گونهاي شمايل الوهي يافت و به سيستم معنايي و اعتقادي متصل شد كه ادامة ديدگاه خدايگاني به پادشاه بود. فرضيه اين است كه نقش افراد در اين دستگاه، فقط با نظر شاه تعريف ميشد و به موقعيتهاي روحي ورواني او وابسته بود. در چنين فرايندي، شخصيتهاي دستگاه غزنوي بنا به روايت تاريخ بيهقي قابل تجزيه و تحليل هستند. در اين تحليل نگارنده تلاش ميكند به اين پرسش پاسخ گويد كه آيا جايگاه شخصيتهاي اصلي تاريخ بيهقي نظير علي قريب، حسنك وزير و خوارزمشاه آلتونتاش به وضعيت تصميمگيري دربارة سرنوشت آنان با حالات روحي پادشاه در ارتباط است؟ اين پژوهش به صورت توصيفي- تحليلي و در چارچوب نظرية مشروعيّت رهبر خودكامة ماكس وبر ارائه ميگردد.