بررسي فرايندهاي عاطفي در گفتمان عقلاني تاريخ نگاري مطالعة موردي دال هاي احساسي در روايت بيهقي

يكي از مهم ترين ويژگي هاي ژانر تاريخ نويسي، تسلط عقلانيّت و گفتمان عقلاني بر اين ژانر است. گفتمان هاي تاريخي عمدتاً تحت تأثير عقلانيت بوده اند و به جاي احساس بر شناخت و استنادسازي هاي منطقي مبتني هستند. در اين نوع نگارش، اين فرايندها هيچ گاه اولويت نداشته بلكه الگوهاي شناختي و عقلاني، فرايندهاي غالب در تاريخ نگاري هستند. به بيان ديگر، تفكر عقلاني، عنصر مسلط بر گفتمان تاريخ نگاري است. يكي از ويژگي هاي تاريخ بيهقي ظهور احساسات، عواطف، شور و هيجان و تجربه هاي شخصي مورخ است. به باور برخي از متفكران شناخت محور، احساسات را هم مي توان به عنوان شكلي از دانش و تفكر در نظر گرفت. اگرچه احساسات متغير و زودگذر هستند و تشخيص احساسات دقيق افراد در يك زمان خاص و انگيزه هاي آنها براي تصميم گيري بسيار دشوار است، با اين حال، بررسي برخي دال هاي احساسي در روايت بيهقي و نحوة ظهور آن ها، مي تواند فهم عميق تري از انديشه ها، قضاوت ها و باورهاي بيهقي ارائه كند؛ به ويژه آن كه بررسي نحوة اداي اين احساسات در ساختار كلامي و گزينش هاي زباني مورخ، مي تواند در نظام تعاملي بدن- ذهن، نوع بينش نويسنده در رويارويي با حوادث تاريخي و كنش هاي شخصيت ها و تأثرات عاطفي وي را در برابر آن ها توضيح دهد.