علّت جاودانگيِ جهاد علمي ابوالفضل بيهقي درتاريخ بيهقي

تاريخ بيهقي يكي از اصلي‌ترين منابع تاريخي ايران در دوران غزنويان و سلجوقيان است؛ ولي به شايستگي، مورد توجّه و بهره‌برداري محققان قرار نگرفته است. بارتولد شرق شناس معروف مي نويسد: تاريخ بيهقي كمتر از آن چه استحقاق داشته، مورد استفاده قرار گرفته است. جالب توجّه است كه هيچ يك از دانشمنداني كه دربارۀ قراخانيان (تركان شرقي مجاور سامانيان) تأليفاتي داشته‌اند از وي بهره نگرفته‌اند. حال آن كه مشروح‌ترين و دقيق‌‌ترين اطلاعات مربوط به سلالۀ مزبور را در مدت زمان طولاني فقط در تاريخ بيهقي مي‌توان يافت. تاريخ بيهقي از نظر تاريخ نگاري، ادبيات، اخلاق، زمان شناسي، زبان‌شناسي و تذكره‌نويسي كم‌نظير است. اين مقاله برآن است تا به علّت اصلي مانايي اين اثر و شخصيّت ابوالفضل بيهقي توجّه نمايد كه همان صداقت و اخلاص نويسنده وتوجّه به آيات و روايات است. ضرورت اين تحقيق آن است كه اگر اين مسئله مورد غفلت قرار گيرد. ارزش معنوي و اهداف تعيين شده مكتوم مانده و آيندگان از آن بي‌بهره مي مانند. اهميّت تاريخ بيهقي پرداختن از يك زاويۀ جديد است. روش تحقيق، توصيفي- تحليلي است و هدف، تبيين اخلاق نويسنده در نگارش اثر و تبيين نحوۀ استفادۀ نويسنده از آيات و روايات است.