بررسي شخصيت و انديشه‌هاي عرفاني بايزيد بسطامي در تذكره الاولياء و دستور الجمهور

در اين مقاله شخصيت و انديشه‌هاي عرفاني بايزيد بسطامي از عرفاي مشهور قرن دوم و سوم هجري، در دو كتاب تذكرة‌الاولياء و دستورالجمهور كه مهم‌ترين منبع مطالعاتي دربارۀ اوست، مورد بررسي قرار گرفته است. بدين منظور با روش توصيفي- تحليلي ابتدا شرح اجمالي از زندگي و طريقۀ عرفاني بايزيد را بيان كرده‌ايم، سپس شباهت‌ها و تفاوت‌هاي منظومۀ فكري بايزيد را در دو اثر مذكور بررسي كرده‌ايم. به طور كلي مهم‌ترين هدف بايزيد بسطامي در عرفان، فناء در معشوق است و براي نيل بدين هدف، ضمن رد كرامات و انتقاد از صوفي‌نمايان و زاهدان و پايبندي به شريعت و توجه به مسئلۀ حبّ در ميان حق و خلق، راهكار‌هايي را بيان مي‌كند كه شامل: نماز و ذكر حق، تسبيح خداوند، توجه به صفت رزاقي حق، توكل، توجه به حلال و حرام، احترام به پيامبر، دوستي با اولياء، ستايش مقام مادر، رعايت ادب، انسان دوستي، مصاحبت با حيوانات، ترك خلق، ترك تعلقات، ترك حجاب‌ها، ترك انانيت، دوري از غيبت و عيب جويي ديگران، تحمل بلا و رياضت، تواضع و خاكساري و اظهار عجز و نياز است.