مدلسازي برداشت آب از منابع آب هاي سطحي براي تأمين مصارف كشاورزي با به كارگيري روش برنامه ريزي بيان ژن

با توجه به بحران آب در كشور، آب هاي سطحي از نقش مهمي براي تأمين آب مصارف كشاورزي برخوردار هستند. لذا، مدلسازي حجم برداشت آب از رودخانه ها و نهرها مي تواند تاثير بسزايي در مديريت منابع و بحران آب داشته باشد. در اين مطالعه با استفاده از روش هوشمند برنامه ريزي بيان ژن (GEP) به مدلسازي ميزان برداشت آب از رودخانه هاي محدوده مطالعاتي دماوند، پرداخته شد. بدين منظور، در اين مطالعه كارايي مدل GEP بر اساس سناريوهاي مختلف شامل سناريوهاي هيدرولوژيكي-كمي (جريان حداقل، جريان حداكثر و ميانگين جريان رودخانه)، كاربري اراضي (مساحت باغ و سطح كل زيركشت)، ريخت شناسي (عمق و عرض رودخانه)، هيدرولوژيكي-كيفي (دماي آب، هدايت الكتريكي آب) و سناريو تركيبي در محدوده دماوند ارزيابي شد. نتايج حاكي از عملكرد برتر مدل GEP بر اساس سناريو تركيبي، مي-باشد. در مدل بهينه GEP شاخص هاي ارزيابي ضريب همبستگي (R)، مجذور ميانگين مربعات خطا (RMSE)، ميانگين قدر مطلق خطا (MAE) و ضريب كارايي-نش (NSE)، به ترتيب 94/0، 97/48، 16/34 و 88/0 بدست آمد بنابراين، نتايج اين پژوهش نشان دهنده عملكرد قابل قبول روش برنامه ريزي بيان ژن در تخمين ميزان برداشت آب از رودخانه مي-باشد. تعيين و تخمين ميزان برداشت آب از رودخانه مي تواند در اعمال اصلاحات مديريتي توسط مديران و سياست-گذاران نقش كليدي ايفا كند.