غيرمتناهي‌بودن خداوند متعال و لوازم عقلي آن

يكي از بهترين ادله‌اي كه اعاظم متصوفه و اهل عرفان براي اثبات وحدت شخصيه وجود به آن تمسك مي‌جويند، عدم تناهي و نامحدود بودن خداوند است؛ به‌نحوي كه اين عدم تناهي، فضايي براي خودنمايي غير، در قبال وجود بي‌كران و بي‌نهايت او نمي‌گذارد. در‌حالي‌كه به‌نظر مي‌رسد، لازمۀ قهري قبولِ سلبِ تناهي و محدوديت از حق متعال، اذعان به غيريت محض آن ذات مقدس با ماسواي خويش و تنزه او از صفات محدثات باشد، نه نفي موجوديت حقيقي از ماسواي حضرت حق. نگارنده در اين مقاله درصدد است، به‌جاي نقض و نقد مستقيم ادلۀ مخالفين، به‌نحو كاملا اثباتي و باتوجه به مقدمات قطعي عقلي مستفاد از نصوص ديني، مدعاي خود را اثبات نمايد و نشان دهد كه مي‌توان از يك‌سو - با تحفظ بر غيريت محض حق متعال با مخلوقاتش - خداوند را حقيقتا غيرمحدود و غيرمتناهي دانست و از سوي ديگر، حقيقتا به‌وجود ديگر موجودات محدود و متناهي هم اذعان نمود، بدون آن‌كه لازمۀ آن عينيت و وحدت ميان حق متعال و مخلوقاتش باشد.