نظام آموزشي نوين ايران: تقليدي يا تلفيقي؟

با آشكار شدن ناكارآمدي نظام آموزشي سنتي به‌ويژه آموزش مكتب‎ خانه‎ اي از اواخر دوره قاجار در ايران، رجال معارف پرور اقدام به تأسيس مدارس جديد كردند. فعاليت اين مدارس كه از يكي دو دهه قبل از انقلاب مشروطه (1287-1285 ش) شروع شده بود با ابتكار كشف آموزش الفبا به روش صوتي توسط ميرزا حسن رشديه، به‌تدريج مورد اقبال قرار گرفت. با اين احوال سؤال عمده اين است كه اين نظام آموزشي تقليدي تمام و كمال از كشورهاي پيشرفته وقت- كه تحت عنوان و مفهوم كلي غرب مشهورند- است؟ يا تلفيقي از نظام آموزشي غربي با فرهنگ و سنت‎ هاي ايراني؟ اين نوشتار از نوع پژوهش كتابخانه ‎اي و به روش توصيفي- تحليلي تدوين يافته است. هسته اصلي منابع مورد استناد، متن صورت مذاكرات و مصوبات شوراي عالي معارف (1317-1301) است. ضمن اينكه ده‌ها منابع اعم از كتاب و مقاله نيز مورد استفاده قرار گرفته است. دستاورد مقاله حاكي است با عنايت به تكاپوهاي رجال معارف پرور در تأسيس مدارس جديد با حفظ رويكردهاي سنتي، نقش رجال مذهبي به‌خصوص علماي نوانديش در تأسيس مدارس نوين، نقش مجتهد جامع‎ الشرايط عضو شوراي عالي معارف و... نظام آموزشي نوين ايران را مي‎توان تلفيقي محسوب نمود.