اهداف حفظ يا تغيير طرحواره براساس نظريّه‌ي رشد شناختي ژان‌پياژه در مجموعه‌داستان مثل همه عصرها اثر زويا پيرزاد

در پژوهش حاضر فرايند انطباق در مجموعه‌داستان مثل همه عصرها اثر زويا پيرزاد بررسي مي‌شود تا ثابت شود كه نويسنده چگونه تكرار و تغيير طرحواره را عامل رشد يا انحطاط افراد مي‌داند. انطباق ساختن طرحواره از طريق تعامل مستقيم با محيط است كه ازطريق درون‌سازي و برون‌سازي صورت مي‌گيرد. هر شخص با درون‌سازي، تجارب جديد خود را برحسب طرحواره‌هاي موجود تعبير مي‌كند و در فرايند برون‌سازي براي درك محيط، طرحواره‌هاي موجود را تغيير مي‌دهد. آن‌گاه طرحواره‌هاي پيشين و جديد را طيّ فرايند بازآرايي سازمان‌دهي مي‌كند تا نظام شناختي منسجمي بسازد و به تعادل شناختي دست يابد. تحقيق حاضر در‌پي پاسخ اين سؤالات است كه نحوه‌ي استفاده‌ي پيرزاد از دو فرايند درون‌سازي و برون‌سازي در مجموعه‌داستان مثل همه عصرها چگونه است و چه عواملي باعث حفظ يا تغيير طرحواره در داستان‌هاي مجموعه‌ي مذكور مي‌شوند. ديگر اينكه سازمان‌دهي اطّلاعات و نتيجه‌گيري از روايات براي رسيدن به تعادل شناختي در مجموعه‌داستان فوق به عهده‌ي شخصيّت داستاني است يا خواننده‌ي داستان. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه نويسنده از دو روش درون‌سازي و برون‌سازي به‌طور جداگانه و تركيبي استفاده مي‌كند و گاه با درون‌سازي مكرّر طرحواره‌هاي پايايي مي‌سازد كه پس از مدّت‌ها بر اثر يك حادثه‌ي ناگهاني تغيير مي‌كنند. عوامل حفظ طرحواره پاسداري از سنّت‌ها، خاطرات و ارزش‌هاست و عواملي نظير تغيير موقعيّت سنّي، تغيير نقش‌هاي اجتماعي، ناكارآمدي طرحواره‌هاي سنّتي، بيدار‌شدن حس مسئوليّت اجتماعي باعث تغيير طرحواره مي‌شوند. در اين داستان‌ها خواننده با بازآرايي طرحواره‌هاي پيشين و جديد به سازمان‌دهي اطّلاعات و نتيجه‌گيري مي‌پردازد و به تعادل شناختي مي‌رسد.