اثربخشي آموزش محيط‌زيستي بر كاهش پساب نيكل واحد آبكاري

يكي از منابع عمده آلوده‌كننده محيط‌زيست، پساب كارگاه ها و صنايع فلزي است. به‌ويژه پساب كارگاه‌هاي آبكاري مصنوعات فلزي يكي از آلوده‌ترين پساب‌هاي صنعتي آلوده به فلزات سنگين است كه غيرقابل تجزيه بوده و در طبيعت به‌سادگي از بين نمي‌روند . پساب ايجادشده از واحدهاي آبكاري كه حاصل شستشوي قطعات در مراحل مختلف آماده‌سازي سطح، آبكاري و عمليات تكميلي است با توجه به نوع فرآيند ممكن است داراي مقادير قابل‌توجهي املاح فلزات سنگين نظير كرم، مس، نيكل، روي، كادميم و همچنين مواد سمي ديگري مثل سيانور باشد. دفع چنين پساب‌هايي در محيط‌زيست به‌هيچ‌وجه صحيح نيست و اگر اين پساب‌ها بدون خنثي‌سازي و حذف فلزات سنگين به محيط‌زيست منتقل شوند مشكلات فراواني از نظر آلودگي آب‌وخاك و آسيب به جانداران ايجاد خواهند كرد. آب‌هاي سطحي و زيرزميني دريافت‌كننده اين پساب‌هاي آلوده، ديگر قابل‌شرب نخواهند بود؛ بنابراين كاملاً ضروري است اين پساب‌ها قبل از دفع و تخليه در طبيعت، خنثي‌ و تصفيه شوند. تنها در اين صورت پساب تصفيه‌شده در صورت ورود به چاه‌هاي جذبي يا آب‌هاي سطحي مشكلي ايجاد نخواهد كرد. پژوهش حاضر يك پژوهش از نوع كاربردي و نيمه آزمايشي با دو گروه آزمايش و گواه بوده كه به روش نمونه‌گيري در دسترس انتخاب گرديدند. جامعه آماري در اين پژوهش عبارت بودند از 60 نفر كاركنان واحد آبكاري شركت اصفهان چالاك از گيتي پسند شهر اصفهان كه به دو گروه آزمايش (خط 1 آبكاري)30 نفر و گروه كنترل (خط2 آبكاري)30 نفر تقسيم شدند. آموزش گروه آزمايش در 12 جلسه 45 دقيقه‌اي انجام گرفت. ابزارهاي مورداستفاده جهت سنجش سطح سواد زيست‌محيطي (دانش، نگرش، رفتار و مهارت) به شرح زير است: الف) پرسشنامه دانش مشتمل بر 10 سؤال با پاسخ‌هاي 4 گزينه‌اي است. با نمره بندي (كاملاً مي‌دانم 3) تا صفر (نمي‌دانم) بود. نتايج نشان مي‌دهد كه آموزش باعث افزايش آگاهي كاركنان شده به صورتي كه ميانگين نمرات گروه هدف از 9/5 به 4/7 رسانده است، ميانگين متغير نگرش را از 85/29 به 01/45 رسيده و متغير مهارت سنجي از 8/6 به 3/8 و متغير رفتار سنجي5/26 به 8/36 رسيده است. واحد آبكاري شركت اصفهان چالاك از سال 1400 تا بهمن‌ماه 1402 به همراهي واحد HSE شروع به آموزش زيست‌محيطي به كاركنان واحد آبكاري نمود، ميزان پساب خروجي نيكل از پساب خروجي در ارديبهشت 1400 از 300 كيلوگرم نيكل استخراجي از 20000 ليتر پساب به 800 كيلوگرم نيكل از 20000 ليتر پساب خروجي رسيد.