پند اخلاقي در ديوان حافظ

Moral advice in Diwan Hafez

حافظ يكي از اركان ادب فارسي است. اشعار حافظ از وجوه مختلفي تحقيق و بررسي شده است ولي وجه تعليمي غزليات حافظ كمتر مورد تحقيق و پژوهش قرار گرفته است. اين پژوهش با پرداختن به پند و اندرزهاي ديوان حافظ وجه تعليمي غزليات او را از جنبۀ اخلاقي مورد تحقيق و بررسي قرار مي‌دهد. هدف از اين پژوهش ارايۀ بسامد پند و اندرز از ديد اخلاقي در ديوان حافظ است تا با استفاده از آن و با نگاهي ديگر به زواياي پنهان شخصيت و روحيات حافظ دست يافت. از مجموع 100 پند اخلاقي استخراج شده از ديوان حافظ، كه تحت عناوين مختلف آمده است «پند شنوي و قناعت» با 10 بسامد ، بالاترين بسامد را داراست و اين نشانگر اهميت پند و اندرز و قناعت پيشگي است كه سلامت و آرامش خاطري را كه در سايه ي آن نصيب انسان مي شود يادآوري مي كند. پندهاي اخلاقي پربسامد ديگر به ترتيب عبارتند از: «تحمل رنج براي رسيدن به هدف» ، «نيك نهادي و صفاي دل و صداقت ، «توجه به درويش»، «نيازمندي به حق و بي نيازي از خلق» ، «احسان و نيكي» ، «عدم عيب جويي» و «وفاي به عهد». كلمات كليدي: