بررسي چهرۀ اوكتاي قاآن در تاريخ جهان‌گشاي

Examining the image of Octay Qa an in Jahangoshay history

عطاملك جويني (681-623 ه.ق) در تاريخ جهان‌گشاي به طور مفصّل اطلاعاتي موثّق راجع به آداب و رسوم مغولان، قدرت‌گيري و حكمراني آن‌ها بيان كرده است. اين مسئله كه او خود در خدمت امراي مغول بوده و از نزديك وقايع مهّم تاريخي را مشاهده كرده است به اهمّيت تاريخ جهان‌گشاي مي‌افزايد و مي‌توان آن را منبعي دست اوّل براي آگاهي از تاريخ مغولان در نظر گرفت. با مطالعۀ اين تاريخ مي‌توان ضمن توصيف‌هاي عطاملك جويني از حكمرانان نسبت به شخصيّت‌هاي تاريخي و سياست‌هاي آنان نيز آگاهي پيدا كرد. هدف اين مقاله اين است كه با پي گرفتن توصيفات و توضيحات عطاملك جويني تصوير اوكتاي قاآن، فرزند و جانشين چنگيزخان، ترسيم شود براي رسيدن به اين هدف همۀ گزاره‌هاي مربوط به اوكتاي قاآن از تاريخ جهان‌گشاي استخراج شده است و به صورت موضوعي دسته بندي شده است. اهمّيت اين بررسي در اين است كه سيماي اين خان مغول آن‌طور كه در تاريخ جهان‌گشاي نقش بسته شده است نشان داده مي‌شود و اين بررسي به روشن‌تر شدن ويژگي‌ها، سياست‌ها و دورۀ حكومت او در ايران مي‌انجامد.