نقش اندوفيت‌ها در انباشت متابوليت‌هاي ثانويه در گياهان دارويي تحت تاثير تنش‌هاي غيرزيستي

The role of endophytes in secondary metabolites accumulation in medicinal plants affected by abiotic stress

اندوفيت‌ها به عنوان همزيست‌هاي ميكروبي درون بافتي گياهان، در بافت‌هاي داخلي گياهان بدون ايجاد علائم بيماري ساكن هستند. علاوه بر تاثير حياتي بر رشد و نمو ميزبان، اين موجودات در انباشت تركيبات ثانويه با ارزش گياهان دارويي تحت شرايط مختلف تنش‌هاي غيرزيستي نيز ياري رسانند. ماهيت و كميت متابوليت‌هاي ثانويه ذخيره شده توسط گياهان دارويي تحت تنش‌هاي غيرزيستي نه تنها تحت تاثير سن و مرحله رشدي ميزبان، بلكه به طبقه بندي تاكسونوميكي هردو همزيست (ميزبان و ميكروب) وابسته است. گياهان دارويي در چرخه زندگي خود در معرض انواع مختلفي از عوامل تنش‌زاي غيرزيستي آسيب رسان به بافت قرار مي‌گيرند كه بر بقاء و بهره‌وري آنها تأثير منفي مي‌گذارند. اين عوامل استرس‌زا با افزايش قابل توجه گونه‌هاي اكسيژن فعال (ROS) در بافت‌هاي گياهي مرتبط هستند. گونه‌هاي اكسيژن فعال گروهي از تركيبات شيميايي واكنش پذير هستند كه با چندين متابوليت و مولكول سلولي برهمكنش داشته و ناهنجاري‌هاي متابوليكي برگشت ناپذير و نكروز سلولي را به دنبال مي‌آورند. اما گونه‌هاي اكسيژن فعال به عنوان سيگنال‌هاي استرس نيز به گياهان دارويي براي تضمين بقاي آنها عمل مي‌كنند. در پاسخ به اين سيگنال‌ها، گياهان آنتي اكسيدان‌هاي آنزيمي و غير آنزيمي را براي حفظ يكپارچگي سيستم خود توليد مي‌كنند. برخي از اين آنتي اكسيدان‌ها، محصول همزيستي ميان گياهان دارويي و اندوفيت‌هاي آنها هستند. هدف اين مقاله بررسي برهمكنش اندوفيت‌ها و ميزبان گياه دارويي آنها تحت تنش‌هاي غيرزيستي و بررسي امكان بهره‌وري تجاري و صنعتي از اين همزيستي است.