نگاهي به ني نامه ‏از منظر شارحان(مقايسۀ شرح ني نامه در جواهرالاسرار، مكاشفات رضوي و اسرارالغيوب)

طبق نظريات نوين تاريخ ادبيات، شناخت مخاطبان و خوانندگان آثار ادبي و افق انتظارات آنها در فهم جامع محتواي متون ادبي از اهميت بسزايي برخوردار است و با نشان دادن سير تحول انديشه در جامعه چگونگي تأثير عواملي چون موقعيت جغرافيايي و تاريخي را در دريافت مخاطب از موضوع دنبال مي كند. شارحان آثار ادبي به عنوان خوانندگان و مخاطبان ويژه اي به شمار مي روند كه نمايانگر انديشه رايج در هر دوره و چگونگي برخورد مخاطب در قبول، رد و يا تأثيرپذيري از هر اثر ادبي هستند. به ‏اعتقاد بسياري جواهرالاسرار و زواهرالانوار نخستين شرح نوشته شده براي مثنوي معنوي مولاناست و از طرفي مكاشفات رضوي و اسرارالغيوب هم دو شرح قديمي و حائز اهميت از شبه قارۀ هند هستند كه هريك به نوعي در زمان و تاريخي پيچيده به ‏آرا و انديشه هاي متفاوت، مثنوي معنوي را به نمايندگي از اصلي ترين مخاطبان مثنوي آن دوره بازخواني و شرح كرده‏اند. در اين مقاله‏كوشيده ايم تا با نگاهي به‏ انديشه، آرا و محيط زندگي اين سه شارح شباهت، تفاوت و ميزان تأثيرپذيري هريك را از تاريخ، جغرافيا و آراء پيشينيان در بازنمايي و شرح هجده بيت اول مثنوي (ني-نامه) با شيوه اي تحليلي و توصيفي نشان دهيم.