پند اجتماعي در ديوان حافظ

Social advice in Diwan Hafez

حافظ يكي از اركان ادب فارسي است. اشعار حافظ از وجوه مختلفي تحقيق و بررسي شده است ولي وجه تعليمي غزليات حافظ كمتر مورد تحقيق و پژوهش قرار گرفته است. اين پژوهش با پرداختن به پند و اندرزهاي ديوان حافظ وجه تعليمي غزليات او را از جنبۀ اجتماعي مورد تحقيق و بررسي قرار مي‌دهد. هدف از اين پژوهش ارايۀ بسامد پند و اندرز از ديد اجتماعي در ديوان حافظ است تا با استفاده از آن و با نگاهي ديگر به زواياي پنهان شخصيت و روحيات حافظ دست يافت. از مجموع، 43 پند اجتماعي استخراج شده از ديوان حافظ، كه تحت عناوين مختلف آمده است «پرهيز از ريا و تزوير» بالاترين بسامد را داراست «تعامل و سازش با مردم»، «اغتنام مصاحبت با دوستان»، «آزار نرساندن به ديگران» و «حسن خلق و خوش رفتاري» از ديگر عناوين پندهاي اجتماعي است كه به ترتيب بيش ترين بسامد را دارند.

Hafez is one of the greatest poets of persian literature, Hafeez s poems have been under investigation from many points of view but the didactic aspect hasn t paid enough attention, this research surveys the didactic aspect of Hafeez s poems by scrutinizing its maxims and sayings and also subjectively categorize them into five groups: Moral, Social, Romantic, Mystical and Philosophical. The main objective of this research is that by determination of the frequency of each category gain new insight into hidden aspects of Hafeez s personality, looking at the hi-frequency of ethical maxims shows the importance of moral matters in Hafeez s view and also the frequency of mystical maxims is a manifestation of his familiarity with mysticism. Between all the maxims and sayings distrust to the world and also permanent Happiness has the highest frequency so that indicates that Hafeez had a very thoughtful view of the world and didn t trust it for sake of permanent happiness and recommend it to everyone.