عملكرد اساتيد در حيطه آموزش مجازي: مقايسه ديدگاه اساتيد با دانشجويان دانشكده علوم پيراپزشكي دانشگاه علوم پزشكي مشهد

دانشگاه‌هاي علوم پزشكي سه وظيفه مهم انتقال دانش (آموزش)، توليد دانش (پژوهش) و كاربرد و نشر دانش (ارائه خدمات) را به عهده‌دارند (معروفي، كيامنش، مهرمحمدي و علي عسكري، 1386). در اين ميان، آموزش به‌عنوان يكي از حقوق اوليه انسان‌ها و به دليل ارتباط مستقيمي كه با تربيت نيروي انساني كارآمد و حرفه‌اي براي ورود به جامعه دارد هم چنان مهم‌ترين وظيفه محسوب مي‌شود، اگرچه به‌واسطه توجه بيش‌ازحد به امر پژوهش تا حدودي مورد غفلت و كم‌توجه‌ي قرار گرفته است (معروفي و همكاران، 1386 و Avaz Zadeh, 2008). توسعه قابليت‌هاي ﻓﻨﺎوري اﻃﻼﻋﺎت و ﺷﺒﻜﻪ ﺟﻬﺎﻧﻲ اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ و قابليت‌هاي منحصربه‌فرد ﻳﺎدﮔﻴﺮي و آموزش اﻟﻜﺘﺮوﻧﻴﻜﻲ ازجمله محور قرار گرفتن فراگيران، ايجاد فرصت‌هاي برابر يادگيري و امكان حذف محدوديت‌هاي جغرافيايي و زماني (اسماعيلي، رحماني، كاظمي و علي احمدي، 1395) سبب شده است كه آموزش الكترونيك طي دهه‌هاي اخير به‌طور فزاينده‌اي در آموزش عالي مورد استقبال قرار گيرد (نوبخت، غلامي، عماد زاده و سرگزي، ۱۳۹۵)؛ بااين‌وجود، ظهور پاندمي كرونا منجر به مطرح‌شدن آموزش مجازي به‌عنوان الگوي غالب آموزش و تبديل آن به ﺑﺨﺶ اصلي و جدايي‌ناپذير از ﻣﺤﻴﻂ ﻛﻼس و آموزش شد و سامانه‌هايي همچون سامانه نرم‌افزار ويژه يادگيري دانشگاهي (نويد)، جايگزين آموزش‌هاي متداول و سنتي شدند. در شرايط آموزش الكترونيك، بررسي كيفيت آموزش و يادگيري در كنار كميت آن، يكي از الزامات و دغدغه‌هاي اصلي ﻣﺘﻮﻟﯿﺎن اﻣﺮ آموزش و يكي از خواسته‌هاي مهم داﻧﺸـﺠﻮﯾﺎن است و ﻏﻔﻠﺖ از ارزشيابي كيفيت آموزش‌ها، ﺗﻬﺪﻳﺪ ﺟﺪي ﺑﺮاي آموزش‌هاي پزشكي محسوب مي‌شود. منظور از كيفيت آموزش اين است كه فرصت‌هاي آموزشي به‌صورت مناسب و با شيوه‌هاي تدريس مؤثر در دسترس دانشجويان قرار بگيرند؛ به‌گونه‌اي كه يادگيري مناسب و قطعي براي آنان به همراه داشته و به آن‌ها در دستيابي به نتايج دلخواهشان كمك كنند (شبيري و شمسي پاپكياده، 1394). با توجه به ماهيت پيچيده و مفاهيم مجادله‌آميز كيفيت، اگرچه تضمين كيفيت ساده نيست، اما در تمامي رويكردها در زمينه كيفيت، رضايت كاربران به‌صورت مشترك به‌عنوان يكي از روش‌هاي سنجش كيفيت مدنظر قرار مي‌گيرد (Mariasingam Hanna, 2006). لذا يكي از شيوه‌هاي رايج ارزيابي كيفيت تدريس در آموزش عالي، ارزشيابي دانشجويان از عملكرد استادان است. اين سبك از ارزشيابي با انتقادات فراواني از سوي اساتيد مواجه بوده است (نجفي پور و اميني، 1381) به باور Fink (2002) اگرچه فراهم كردن پايه‌اي كمي براي ارزشيابي عملكرد اساتيد از طريق پرسش‌نامه دانشجويي اغلب براي مديران راضي‌كننده و كافي است، اما استادان از اينكه فعاليت‌هاي آنان تنها از طريق طرح تعدادي پرسش از دانشجويان سنجيده شود ناراضي هستند. اغلب استادان دانشگاه اعتقادي به نتايج حاصل از ارزشيابي دانشجوها ندارند زيرا معتقدند كه دانشجويان آگاهي لازم از فرايند تدريس نداشته و به همين سبب، از توانايي قضاوت درست براي ارزشيابي برخوردار نيستند يا ممكن است بيشتر از اينكه به كيفيت تدريس استاد توجه كنند به ويژگي‌هاي اخلاقي او امتياز بدهند (معروفي و همكاران، 1386) از ديگر شيوه‌هاي متداول ارزشيابي عملكرد اساتيد، خودارزيابي استاد است (نجفي پور و اميني، 1381) كه ممكن است به‌واسطه نگرش متفاوت اساتيد، تفاوت‌هايي بين ديدگاه ايشان با دانشجويان در زمينه كيفيت تدريس وجود داشته باشد. هدف از مطالعه حاضر بررسي ديدگاه استادان و دانشجويان دانشكده علوم پيراپزشكي دانشگاه علوم پزشكي مشهد در مورد كيفيت محتواي تدريس شده و شيوه تدريس در دوره آموزش مجازي است تا ضمن به دست آوردن تصوير روشني از وضعيت جاري يادگيري الكترونيكي و بررسي ﻣﻴﺰان ﻣﻄﻠﻮﺑﻴﺖ برنامه‌هاي آموزشي ارائه‌شده ازنقطه‌نظر دانشجويان و اساتيد، با ارائه نتايج حاصل از آن بتوان گامي در جهت برنامه‌ريزي براي اﺻﻼح ﻧﻮاﻗﺺ و بهبود اتخاذ سياست‌ها و راهكارهاي مناسب در زمينه ارتقاي سطح كيفيت برنامه‌هاي آموزشي مجازي در آينده برداشته شود.