جبر و اختيار درآثار جامي

نورالدین عبدالرحمن جامی ، شاعر عارف قرن نهم هجري است.در خصوص عقاید كلامی جامی در مبحث جبر و اختیار، آنچه از مطالعه آثار وي نتیجه گرفته می شود، این است كه جامی به معنی مصطلح متكلم نیست؛ بلكه عارف و شارح مكتب فكري ابن عربی است و با توجه به اینكه عرفان و كلام ، دو موضوع مهم علوم اسلامی به شمار می روند و در پاره اي مباحث به هم نزدیك می شوند؛ لذا در این مقاله ، موضوع جبر و اختیار كه از اصلی ترین مباحث كلامی است مورد بررسی قرار گرفته است و عقاید جامی از خلال آثار نظم و نثر وي با تكیه بر مثنوي گرانسنگ هفت اورنگ استخراج شده است. در این مقاله مفصلاَ به مبحث جبر و اختیار و نظریه ها ي مختلف متكلمان در خصوص خلق افعال بندگان ، پرداخته شده است و سپس عقاید كلامی جامی درباره جبر و اختیار كه از كتابهاي ایشان استخراج شده آمده است و در نهایت چنین نتیجه گرفته می شود كه جامی در مسئله جبرو اختیار از مشرب كلامی اشعري پیروي می كند؛ و در بعضی مواقع پا را از اشاعره فراتر می نهد و به امامیه وماتریدیه نزدیك می شود.