موانع و مقتضيات تربيت از منظر نهج البلاغه

تربیت عبارت است از رفع موانع و ایجاد مقتضیات براى آنكه استعدادهاى انسان در جهت كمال مطلق شكوفا شود. با توجه به این تعریف، تربیت با رفع موانع و ایجاد مقتضیات سامان مى یابد و تا چنین نشود، تربیت تحقق نمى یابد. از این رو باید موانع و مقتضیات تربیت آدمى را بدرستى شناخت و با این شناخت بستر مناسب تربیت فطرى را فراهم ساخت. این امر باید با دریافتى درست از استعدادهاى شگفت انسان باشد و تا انسان و مقصد تربیت او و راه رفتن به سوى این مقصد و عوامل موثر در این مسیر - یعنى مبانى تربیت- به نیكویى شناخته نشود و از ساماندهى درست برخوردار نشود، نمى توان به برنامه اى براى تربیت انسان دست یافت. به بیان امام على (ع) یك چیز مانع اصلى تربیت فطرى می باشد و ترك همان چیز به عنوان مقتضى اصلى معرفى شده است و آن وابستگى به دنیا است. اكنون با تكیه بر گفتار ارزشمند این امام همام، به بیان انواع موانع و مقتضیات تربیت می پردازیم تا با تكیه بر آن ها، به دلالت هایی در این عرصه دست یابیم.