عليت از ديدگاه شهيد مطهري و ماكس پلانك

علیت نخستین اصل بدیهی حاكم بر اذهان بشري است كه به مثابه پایه هر نوع معرفتی تلقی شده و بطلان ویا انكار آن -وحتی تفسیرهاي متفاوتش- برآیندهاي متعدد و موثري در معارف بشري به دنبال دارد. فلاسفه اسلامی معتقدند آدمی از بدو حیات وجود قانون علّی میان پدیدهها و ضرورت رابطه علی ومعلولی - به عنوان لازمه اصل علیت- را میپذیرد. فیزیك كلاسیك نیز تا قرن نوزدهم آن را اصل بنیادي و تخلفناپذیر در علم قلمداد میكرد، تااینكه در قرن بیستم با كشف كوانتوم روابط قطعی و قابل پیشبینیبینی پدیدهها به عدم قطعیت مبدّل گشت. هدف از نوشتار حاضر، تطبیق نظریات متفكر اسلامی معاصر، شهید مطهري و دیدگاه فیزیكدان جدید، ماكس پلانك در مسأله علیت بوده و به روش توصیفی- تحلیلی بدین نتیجه میانجامد كه علی رغم اختلاف حداكثري فیزیكدانان و متفكران اسلامی، این دو دیدگاه قابل جمع و تلفیق میباشد