نقدي بر برنامه‌هاي توسعه‌ كشورهاي درحال‌توسعه با رويكرد آينده‌پژوهانه بر الگوي اسلامي ايراني پيشرفت

بی­شك یكی از دغدغه­های كشورهای مختلف، توسعه و رشد مي باشد. این مفهوم زاییده تلاش متفكران غربی در 150 سال اخیر، تلاشی برای بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی كشورهاست. بنیاد فكری مدل‌ها و الگوهایی كه در این زمینه ارائه شده‌است، اغلب بر مكاتب فكری بشری بناشده و دیدگاهی صرفاً مادی به همراه دارد. علی‌رغم نتایج موفقیت‏آمیز این الگوها، اشكالات بسیاری نیز در آن‌ها آشكار شده ‌است. به‌رغم پیشرفت‌های مادی برخی كشورها، فروپاشی اخلاقی، رشد بی‌عدالتی در جهان و بروز جنگ‌ها و درگیری‌ها و غیره، مشاهده می‌شود كه نتیجه ناگزیر الگوهایی توسعه غربی است. در این بین، انقلاب اسلامی ایران، با تجارب بیش از سی‌ساله كه بعضا توﺃم با فراز و نشيب و گاه دنباله‌روی از همین الگوهای غربی بوده، امروز به نقطه‌ای از بلوغ رسیده كه به دنبال طرح و ارائه الگوی بومی خویش است. چنین الگویی هم در بنیادهای فكری و مفهومی خود، هم در مرحله پیاده‌سازی و استقرار و هم از حیث نتایج و دستاوردها، با الگوهای غربی متفاوت است. در مقاله حاضر، مروری بر مفاهیم توسعه غربی و ریشه‌های آن شده و سپس چالش‌های كشورهای ضعیف‌تر در استفاده از چنین الگوهایی بحث شده ‌است. در ادامه، مروری بر برنامه‌های توسعه ایران شده و سپس تلاش شده تا مفهوم الگوی توسعه اسلامی-ایرانی و وجوه بارز و متمایز آن تشریح شود. از دید این مقاله، الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، نه تنها ممكن و قابل طراحی و استقرار در ایران است، بلكه در ادامه توان آن را دارد كه به مكتبی جهانی برای پیشرفت و تعالی كشورهای درحال توسعه كنونی و حتی كشورهای پیشرفته تبدیل شود.