جايگاه علوم نجوم در آثار شبستري

آثار تعلیمی و صوفیانه ی شیخ محمود شبستری صرف نظر از اشتمال آن ها بر دقائق عرفان و حكمت الهی از حیث اشارات فراوان او به علوم عقلی و نقلی چون مباحث حكمت فلسفه ، كلام و نجوم حائز اهمیت است . از جمله تلمیحات و اشارت هایی كه شیخ محمود به معارف روزگار خود دارد، علم نجوم و اصطلاحات آن علم است در آثار شبستری به افلاك نه گانه، بروج دوازده گانه، منازل بیست و هشت گانه ی قمر، اوج و حضیض و فرد و زوج بودن كواكب اشاره شده است . آن چه مسلم است آرای شبستری چون علمای هم روزگار خویش با هیئت بطلمیوس مطابقت دارد ، اما در برشمردن افلاك چون حكما و عرفای مسلمان دیگر به كرسی و عرشی قائل بوده ست . شبستری به تاثیر غیر مستقل كواكب معتقد است ، اما به تخطئه ی اخترشناسانی می پردازد كه بی خبر از مسخر بودن افلاك تحت امر الهی ، آن ها را موٹر حقیقی و فاعل اصلی در زمین می دانستند . شبستری در جایگاه یك عارف ، فلك را مست می محبت و عشق می داند كه سرگشتگی آن ناشی از می محبت فاحبیت است و حركت افلاك را حركتی شوقی و از روی عشق و اشتیاق به محبوب حقیقی ذكر می كند و دل كره ی ائیر را از سوز و گداز پر آتش می بیند.