مطالعه بوم شناسي فردي گونه مرتعي Gallium Verum در دره شهداي استان آذربايجان غربي

در این پژوهشی بوم شناسی فردی گونه Galium Verum با توجه به آب هوای منطقه ای، در دره شهداء استان آذربایجان غربی طی سال های ۱۳۹۰-۱۳۸۹ بررسی شد. نمونه برداری ها به روش تصادفی سیستماتیك در سه طبقه ارتفاعی ۱۶۰۰ - ۱۴۰۰، ۱۶۰۰-۱۸۰۰، ۱۸۰۰ متر از سطح دریا و در جهت های جغرافیایی شمال، شمال شرقی، شرق و غرب مورد مطالعه قرار گرفت. در این تحقیق فاكتور های مختلف با استفاده از آزمون های تجزیه واریانس و دانكن و مشخصات مربوط به شیب و ارتفاع با به كارگیری نقشه های توپوگرافیك و نرم افزار GIS و انجام بازدیدهای صحرایی استخراج گردید. نتایج نشان داد كه رویشگاه های این گونه در دامنه ارتفاعی ۱۴۰۰ تا ۱۸۰۰ متر واقع شده و دامنه گسترش گونه مورد بررسی در اقلیم نیمه خشك فراسرد می باشد. سازند منطقه آهكی روته بوده و بیشترین پراكنش این گونه در خاك هایی با اسیدیته ۷/۲٪، آهك و ماسه ۲۰/، ٪۱۰، فسفر خاك و هدایت الكتریكی به ترتیب ۱۲٪ تا ۳۲٪ ، ۴۲/ ۰ تا ۰/۴۴ دسی زیمنس بر متر می باشد. بیشترین میزان تراكم، درصد تاج پوشش و وزن خشك در طبقه ارتفاعی ۱۶۰۰-۱۴۰۰ در جهت شمالی جغرافیایی و شیب های كمتر از ۵۰ درجه بدست امد. ریشه گیاه تا عمق ۵۰ سانتی متری نفوذ كرده و میزان قوه نامیه بذور ۹۲٪ می باشد. بررسی فنولوژیكی نشان می دهد كه گونه از اواخر اسفند ماه شروع به رشد ابتدایی كرده و از اواسط خرداد ماه وارد مرحله گلدهی شده و مرحله تشكیل بذر از اواخر تیر ماه شروع شده و ریزش بذر نیز از اواخر مرداد تا اواسط شهریور ماه به طول می انجامد و پس از این مرحله گونه دچار ركود می شود. شروع رشد پائیزه عموما اواخر مهر و اكثرا تا نیمه دوم ابان ماه به طول می انجامد و اواخر پاییز شروع خواب زمستانه است. بررسی تركیبات شیمیایی نشان داد در مراحل مختلف فنولوژیكی میزان نیتروژن و فسفر گیاهی با افزایش ارتفاع كاهش می یابد. بیشترین میزان نیتروژن، پتاسیم و پروتئین گیاهی در طبقات ارتفاعی مختلف در مرحله رشد فعال و كمترین مقدار در مراحل گلدهی و بذردهی بدست آمد. این گونه به دلیل بالا بودن ارزش رحجانی و پراكنش در جهت ها، شیب و ارتفاعات مختلف می توان اقدام به كشت مصنوعی در مراتع نمود.