تحولات جهان عرب: تغييرات فضاي ژئوپليتيك امنيتي- راهبردي به ژئوكالچر امنيتي نوين

تحولات شگرف دهه ي هاي اخير در جهان، يادآور اهميت مجدد موضوع فرهنگ در روابط ميان جوامع و كشورهاست. اكنون آشكار گرديده كه ژئوپليتك به تنهايي و بدون فرهنگ نمي تواند محيطي شايسته و مطلوب و جهاني عاري از خشونت و درگيري هاي سياسي براي انسان ها فراهم كند. تحولات جهان عرب سرآغاز ساخت يابي فرهنگ در فضاي مكاني - زماني و رشد سياست فرهنگي در فضاي ژئوپليتيك خاورميانه مي باشد. اين تحولات كشورهاي خاورميانه را از يك فضاي ژئوپليتيكي و ژئواستراتژيكي كه امنيت را محور مبادلات فكري و اقتصادي خود قرار مي دادند، به سمت يك فضاي فرهنگي سوق داده است. بر همين اساس، سوال اساسي مقاله ي حاضر اين است كه سمت و سوي امنيتي – ژئوپليتيك خاورميانه در تحولات جهان عرب دچار چه تغييري شده است؟ در پاسخ به سوال، مقاله ي حاضر با چارچوبي نظريه اي – تحليلي ضمن بازشناسي و تحليل تحولات اخير خاورميانه در 4 كشور مهم (مصر، تونس، يمن، بحرين) بر اين امر اذعان مي كند كه انقلاب هاي مردمي سال 2011 در جهان عرب ضمن وام گيري از چارچوبي فرهنگي – انقلابي كه نشات گرفته از فضاي فرهنگي خاورميانه و فرهنگ اسلامي است، محيط امنيتي – ژئوپليتيكي خاورميانه را به سمت يك محيط ژئوكالچري سوق خواهد داد. محيطي امنيتي كه الهام گرفته از فرهنگ اسلامي مي باشد و از اهميت متغيرهاي ژئوپليتيك كاسته خواهد شد. در اين بين، سياست فرهنگي جنبش هاي اجتماعي اين جوامع با تاسي به فرهنگ اسلامي – انقلابي رشديافته در خاورميانه و متاثر از انقلاب اسلامي ايران در تبديل نظم ژئوپليتيك - امنيتي خاورميانه به نظم امنيتي - ژئوفرهنگي بومي، تاثيري بنيادين داشته است.