تحولات سياست خارجي تركيه در قبال سوريه و تبيين مولفه هاي تأثيرگذار بر آن (2014-200)

سياست خارجي تركيه طي يك دهۀ اخير فراز و فرود چشم­ گيري را در قبال سوريه تجربه نموده است. گسترش روابط دو كشور در زمينه­ هاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي و امنيتي از اوايل دهۀ نخست قرن 21 يعني از سال 2002 آغاز گرديد و در فاصلۀ سال­هاي 2008 تا اواسط 2011 به اوج خود رسيد. با شروع تحولات و آغاز اعتراضات در سوريه از اواسط سال 2011 رويكرد رهبران حزب عدالت و توسعه به اين كشور تغيير يافت و روابط دو كشور تا مرحلۀ رويارويي نظامي پيش رفت. پژوهش حاضر درصدد تبيين چرايي و چگونگي اين تغيير و تحول در سياست خارجي حزب عدالت و توسعه تركيه در قبال سوريه است. فرضيه­ اي كه در چارچوب نظريه سازه ­انگاري در اين پژوهش پردازش مي­ گردد بدين صورت طرح گرديده كه مؤلفه ­هاي­ اساسي گفتمان نو عثمان ­گرايي يعني «به صفر رساندن مشكلات با همسايگان» از يك سو، و تلاش براي ارائه چهره­اي از تركيه به عنوان «الگوي دموكراسي، آزادي و حقوق بشر» از ديگرسو، زمينه ­ساز تغييرات راديكال در سياست خارجي تركيه در قبال سوريه بوده است. مفروض پژوهش اين است كه عناصر و دقايق گفتمان نو عثماني ­گري در سياست خارجي تركيه در وضعيت متناقض و پارادوكسيكالي نسبت به هم به سر مي­ برند. يافته ­هاي پژوهش بيان­گر اين مهم است كه رويكرد همكاري­ جويانه تركيه در قبال سوريه در چارچوب الزامات مهم­ترين مؤلفه گفتمان نو عثمان­ گرايي يعني به صفر رساندن مشكلات تركيه با همسايگان قابل فهم است. سوريه دروازۀ ورود به كشورهاي عربي - اسلامي در خاورميانه محسوب مي­ شود كه گسترش روابط با آن­ها زمينه­ احياي نفوذ فرهنگي، سياسي و دسترسي به بازار بزرگ اقتصادي اعراب را براي تركيه فراهم مي ­كند. در مقابل دومين مؤلفه اساسي گفتمان نو عثمان­ گرايي يعني تلاش براي ارائه چهره ­اي از تركيه به عنوان الگو در زمينه دموكراسي، آزادي و حقوق بشر نزد افكار عمومي، نخبگان سياسي خاورميانه و براي جلب رضايت كشورهاي غربي حامي معارضان سوريه، الزاماً زمينه تنش و واگرايي در روابط تركيه با سوريه را فراهم مي­ كند.