چالش گذار از تن به روان بحثي در بنيادهاي كمي سازي دين ورزي

استفاده از مباني و روش هاي روان سنجي براي اندازه گيري شناخت ها، رفتارها، هيجان ها، تجربه ها و پديده هاي ديني، روندي است كه در شاخه هاي علوم مرتبط با «مطالعه علمي دين» از قبيل روان شناسي و جامعه شناسي دين رايج است. پيش­فرض ناگفته و كمابيش بررسي ناشده اين روند، همسان انگاشتن خصيصه هاي رواني و خصيصه هاي منحصر به حيات ديني – خصيصه هاي روحي است. در اين گزارش، ضمن اشاره به شواهدي دال بر ناهمساني خصيصه هاي رواني و خصيصه هاي روحي يا ترديد معقول در همسان انگاشتن آنها، چارچوب كلي پژوهشي معرفي مي شود: كمي سازي دين ورزي براي محقق شدن بايد بر دو چالش گذار از تن به روان و گذار از روان به روح چيره شود و براي نيل به اين مقصود از تاسيس يا تكيه بر بنيادهاي چهارگانه هستي شناختي و معرفت شناختي ناگزير است. در اين مقاله چالش گذار از تن به روان كه در مساله ديرينه تن و روان ريشه دارد و به گونه اي روشمند و بسامان در ثنويت دكارتي صورت بندي شد و از طريق ايراد كميت به يكي از مهمترين موانع تحقق اندازه گيري رواني بدل گشت، مورد بحث قرار گرفته است