هستي‌شناسي رهيافت سازه‌‌انگاري و بازخواني چشم‌اندازهاي تحليلي آن : ديرينه‌‌شناسي مناظره‌هاي فكري

يكي از رهيافت­ هاي جوان و بديع در حوزۀ روش‌شناسي­ هاي جديد، رهيافت سازه‌انگاري است. طي پنجاه سال گذشته سه رهيافت بر رشته روابط بين‌الملل غالب بوده است؛ نخست، رهيافت ليبراليسم و رئاليسم (كه در منازعه نئوليبراليسم و نئورئاليست‌ها بررسي مي‌شود) و با عنوان نظريه‌هاي عقلانيت‌گرا معروف هستند؛ دوم، نظريه‌هاي هنجاري، فمنيستي، جامعه‌شناختي كه به نظريه‌هاي بازتابي يا بازتابي معروف مي‌باشند؛ سوم، سازه‌انگاري اجتماعي كه تلاشي براي پر كردن شكاف ميان دو رهيافت قبلي است؛ رويكردي كه درصدد اخذ مفروضات خود از بين عقلانيت‌گرايي و انعكاس‌گرايي است. اين رهيافت به عنوان يك روش فراپوزيتيويستي به‌مثابۀ تلاشي عميق در حوزه فرانظري (هستي‌شناسي و معرفت‌شناسي) محسوب مي‌شود، زيرا از حيث هستي‌شناسي، از ايدئاليسم درمقابل ماترياليسم و از ذهنيت‌‌گرايي در مقابل عينيت‌‌گرايي دفاع مي­ كند. مقاله حاضر تلاش مي‌كند تا به اين پرسش­ ها پاسخ دهد: 1) چه روابطي بين يك جامعه يا ساختار اجتماعي و شناخت وجود دارد؟ 2) آيا جامعه بر علم تأثير مي­ گذارد يا كم‌ و بيش تأثير دانش بر دانش فرهنگ بيشتر است؟ 3) كدام نيروي اجتماعي، دانش را توليد و بازتوليد مي‌كند و چه نوع از تجزيه و تحليل اجتماعي اين نيروهاي اجتماعي را آشكار مي‌كند؟ و 4) تأثير رهيافت سازه‌انگاري در روابط بين‌‌الملل چگونه و در چه ابعادي است؟