روش‌شناسي فهم اجتهادات سياسي فقيهان در چارچوب فقه‌النظريه

اين مقاله عهده‌دار بررسي ويژگي‌هاي اجتهادي فقيهان سياسي در چارچوب رهيافت «فقه‌النظريه» است. اين رهيافت يكي از دستگاه‌هاي فقهي در دورۀ معاصر است كه در‌صدد توليد حكم شرعي از درون نظريه است. مبتكر و مؤسس اين رهيافت فقهي −آيت‌اللّه شهيد سيد محمد باقر صدر رحمه الله درصدد توليد نظريه‌هاي اسلامي در حوزه‌هاي گوناگون زندگي از درون شريعت مي‌باشد. پرسش اساسي مقاله اين است كه مهم‌ترين مؤلفه‌ها و ويژگي‌هاي اجتهادي فقيهان سياسي در رهيافت فقه‌النظريه چيست؟ بدين‌سان براي دريافت اين مؤلفه‌ها نخست به تبارشناسي نظريه در فقه شيعه پرداخته، سپس روش‌شناسي «فقه‌النظريه» را به تفصيل بحث كرده است تا فرآيند و چگونگي توليد نظريه از درون احكام شريعت و نيز توليد حكم شرعي تبيين شود. در ادامه، با عنايت به سه مفهوم فقه‌النظريه، نظريه حق‌الطاعه و نظريه منطقه الفراغ التشريعي مهم‌ترين ويژگي‌هاي اجتهادي فقيهان سياسي در اين رهيافت معرفي و تحليل مي‌شود