تصور موضوع در ادلة اثبات خدا، بررسي و نقد چند ديدگاه

Imagination of the subject, in the proofs of God's existence

اثبات و نفي وجود هر موجودي فرع بر امكان تصور آن است. آيا خدا به تصور مي­آيد كه بتوان از بودن يا نبودن او سخن گفت؟ گروهي تصور خدا را ممكن نمي­دانند. ظواهر بعضي از متون ديني و عرفاني همين است. اما مقصود اين متون ديني و عرفاني، عدم امكان تصور حقيقت حق‌تعالي به علم حصولي است نه عدم امكان هر گونه تصوري. كساني كه تصور را ممكن مي­دانند گاهي ظاهر سخنان ايشان امكان تصور ذات است. اين سخن قابل دفاع نيست. گاهي مفاهيمي مانند «بي­نهايت»، «موجود حاضر در همه‌جا» و مانند آن را موضوع قرار داده­اند. مدعايي كه اين نوشته در پي دفاع از آن است عبارت است از اين‌كه اولاً اين موضوعات پيچيده، براي قريب به اتفاق افراد فهم‌پذير و تصورپذير نيست. ثانياً موضوع ادلة اثبات خدا، صفات بسيار متنوعي است كه براي افراد معمول قابل فهم است، مانند «واجب­الوجود»؛ يعني موجودي كه بودنش ضروري است، يا «ناظم فراطبيعي». اما كنه اين صفات نه به تصور مي­آيد و نه نيازي به تصور كنه صفات در ابتداي بحث از ادلة اثبات و نفي، وجود دارد.

Affirmation or denial of existence of any thing is subordinate of the possibility of it's imagination. Can God be imaged so we can speak of his existence or nonexistence? Sometimes it is said God can not be imagined. The appearance of some religious and mystical texts shows this Idea, but the main idea of these texts is impossibility of imagination of the truth of God by knowledge through concepts, not impossibility of any imagination. Sometimes the appearance of the words of some thinkers who believe in possibility of imagination shows that we can imagine God's essence. This idea is untenable. Sometimes the concepts like "infinite" or "existent in anywhere" are used to show that we can imagine God. These concepts are not understandable in the beginning of affirmation of God to ordinary people. The subject of the proof of God's existence are various and are understandable for ordinary people; issues like "necessary being" i.e. existent that it's existence in necessary or "supernatural designer". But the essence of these attributes can not be imagined and there is not any need to imagination of the essence of these attributes at the beginning of discussion of affirmation and denial of God's existence