بررسي عوامل موثر بر تجارت محصولات كشاورزي با تاكيد بر درآمدهاي نفتي

Factors Affecting Trade of Agricultural Products with Emphasis on Oil Revenues

تجارت خارجي يكي از مؤلفه‌هاي مهم در توسعه اقتصادي است. تجارت خارجي منبع تأمين درآمدهاي ارزي براي سرمايه‌گذاري در فناوري نوين، گسترش بازار داخلي، رشد بهره‌وري و افزايش توان توليدي در جهت توسعه اقتصادي مي­ باشد. از سوي ديگر، پذيرش اهميت بخش كشاورزي در اقتصاد كنوني و آينده كشور و نياز ضروري به درآمدهاي ارزي غير نفتي ناشي از آن، ضرورت توجه به تجارت بخش كشاورزي را امري مسلم مي‌نمايد. هدف از اين مطالعه، بررسي عوامل موثر بر تجارت بخش كشاورزي براي دوره‌ زماني 1350-1392 مي‌باشد. لذا در اين مطالعه الگوهاي صادرات و واردات بخش كشاورزي به صورت مجزا با استفاده از مدل تصحيح خطاي برداري (VECM) برآورد شد. نتايج نشان دادند، متغيرهاي توليدات بخش كشاورزي، درآمدهاي نفتي و متغير دامي برنامه سوم توسعه در بلندمدت، بر هر دو الگو تاثيري مثبت دارند. متغير نرخ ارز حقيقي بر اساس انتظار تأثير منفي بر واردات بخش كشاورزي و تأثير مثبت بر صادرات اين بخش دارد. در حالي‌كه متغير شاخص بهاي توليدكننده‌ بخش كشاورزي، تأثيري در راستاي عكس تأثير نرخ ارز رسمي در الگوها داشت. متغيرهاي حجم نقدينگي و متغير مجازي حريم‌هاي اقتصادي بر صادارت بخش كشاورزي تأثير منفي داشته، در حالي‌كه تأثير هدفمندي يارانه‌ها بر صادرات بخش كشاورزي مثبت مي­باشد. نتايج حاصل از دو الگو در كنار هم، ضرورت توجه هم‌زمان به آن‌ها را در نتيجه اثر سياست‌هاي اقتصادي و درآمدهاي نفتي مشخص مي­كند.

Foreign trade is a significant component in economic development. It is source of revenue for investment in new technology, expanding internal market, productivity growth and increase in production capacity for economic development. On the other hand, accepting the importance of the agricultural sector in the current economy and the country's future and the emergence of non-oil revenue from it it is necessary to pay more attention to agricultural trade.The purpose of this study is to determine factors affecting trade of agricultural products is in period of 1973-2013. The pattern of export and import of agricultural are estimated with the vector error correction model (VECM). The results showed that agricultural production, oil revenue and third national development plan had positive impact. The official exchange rate had negative effect on imports and positive impact on the export of agricultural sector, while agricultural producer price index effects in the opposite direction of official exchange rates. Liquidity volume and economic sanctions had negative impact on export of agricultural Sector, whereas the impact of targeted subsidies on agricultural exports was positive.