تعيين عوامل موثر بر رفتار حفاظت از آب كشاورزان در شهرستان سلسله: كاربرد مدل فعال سازي هنجار

نگراني در رابطه با تخريب منابع طبيعي به­ طور كلي و كمبود منابع آب به ­طور خاص سبب توسعه و اجراي سياست­ هايي با هدف تغيير رفتار كشاورزان در زمينه حفاظت از آب شده است. در اين راستا دولت در سال­هاي اخير شروع به سرمايه­ گذاري روي پژوهش­هايي در رابطه با روش­هاي حفاظت از آب در بخش كشاورزي به عنوان بزرگ­ترين بخش مصرف­ كننده آب نموده است. با اين حال، موفقيت اين سياست­ها به پذيرش از سوي كشاورزان و اقدامات داوطلبانه آنها بستگي دارد. مقاله حاضر با استفاده از مدل فعال­ سازي هنجار به عنوان مباني نظري تحقيق كه هنجار اخلاقي و رفتار حفاظت از آب كشاورزان را پيش ­بيني مي­ نمايد، در يك بررسي در شهرستان سلسله بر اساس نمونه­ گيري چند مرحله ­اي تصادفي طبقه­ اي انجام شد (360=n). جمع‌آوري اطلاعات در اين پژوهش با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته انجام شد. پس از تهيه پرسشنامه و تأييد روايي صوري آن توسط متخصصان امر، پايايي آن از طريق محاسبه مقادير آلفاي كرونباخ براي متغيرهاي مختلف تحقيق مورد تاييد قرار گرفت. نتايج تحقيق نشان داد كه دو متغير انتساب مسئوليت و خودكارآمدي بر هنجار اخلاقي افراد نسبت به حفاظت از آب تاثير مي­ گذارند. هم­چنين، رفتار حفاظت از آب به طور معني ­داري توسط هنجار اخلاقي تبيين مي­ شود. بنابراين، پيشنهاد مي ­شود از طريق افزايش سطح آگاهي و بالا بردن مسئوليت كشاورزان در قبال مسايل مربوط به آب تعهد اخلاقي كشاورزان را در جهت انجام رفتارهاي حفاظتي مطلوب تقويت نمود. هم­چنين، ارايه اختيارات و تسهيلات لازم به آن­ها جهت نگهداري، تعمير و بازسازي شبكه­ هاي توزيع آب و تجهيزات آبياري مي ­تواند باعث ايجاد انگيزه در بين كشاورزان و تشويق آن­ها جهت حفاظت از منابع آب شود.