جايگاه نظم خودانگيخته در نظريه آزادي فون هايك و بررسي اشارات تربيتي آن

تا آنجا كه ذهن مدون و مكتوب تاريخ انديشه ورزي حكايت مي كند، بحث ازآزادي و وجوه متفاوت معنايي و كاربردي آن در چارچوب هاي گوناگون، از مباحث عمده فلسفه بوده است. اين آرمان بشري به اندازه اي در حيات فردي و اجتماعي انسانها داراي اهميت بوده است كه كاربرد فراواني در فلسفه سياست پيدا كرده است. نهاد تعليم و تربيت نيز يكي از نهادهاي اساسي جامعه به شمار مي رود كه آزادي در آن مي تواند تاثيري عميق بر نگرش شهروندان درباره جامعه، كاستن از خفقان موجود در آموزش و ساير زمينه ها داشته باشد. از اين رو سعي بر آن است كه آزادي تربيتي بر اساس واكاوي نظريه آزادي مورد بررسي گرفته و تبيين شود و چالشها و افق هاي بهره مندي از آن در نظامهاي آموزشي مورد بررسي قرار گيرند.مقاله حاضر به روش توصيفي- تحليليبه بررسي، تبيين، چگونگي و اهميت مفهوم نظم خودانگيخته در ايجاد آزادي تربيتي به معناي به دست آوردن تفكر استقلال طلبانه،خودانگيخته،نقدپذيرو عقلاني در نظام آموزش و پرورش مي پردازد. براساس يافته هاي پژوهش، هايك به عنوان يكي از حاميان تعليم و تربيت ليبراليستي، مدعي آزادي فردي همراه با پذيرش نظم خودجوش با نقد تكامل پذيري است و معتقد است كه تعليم و تربيت صحيح همان تعليم وتربيت ليبرال است.به عقيده وي براي آموزش و رشد عقلانيت در كودكان بايستي آنها را منتقد و آزاد انديش بار آورد.رشد نظم خود انگيخته در كودكان كه از مفاهيم مهم فلسفه كلاسيك هايك است، همراه و ملازم اصلي آموزش و پرورش است كه سبب توسعه دانش و فهم دانش آموزان،آگاهي از عقايد و روشهاي گوناگون زندگي در طول تاريخ،تصميم گيريهاي عقلاني و توانايي تفكر شخصي مي شود.