واكاوي ابعاد برنامه درسي مغفول مطالعات اجتماعي پايه هفتم متوسطه

هدف پژوهش حاضر واكاوي ابعاد برنامه ­درسي مغفول مطالعات اجتماعي پايه هفتم دوره اول متوسطه با توجه به ابعاد محتوايي، فرآيندي و عوامل مؤثر بر شكل­ گيري اين برنامه درسي بود. به اين منظور از رويكرد پژوهش كيفي و روش پديدارشناسي استفاده شد. گروه هدف، شامل دانش آموزان و معلمان مدارس متوسطه شهر كرج بودند كه با روش نمونه­ گيري هدفمند و براساس قاعده اشباع نظري، تعداد 15 معلم و 20 دانش ­آموز مورد مصاحبه عميق نيمه ساختاريافته قرار گرفتند. براي تحليل داده ­ها از روش تحليل مضموني استفاده شد. روايي و پايايي داده ­ها از طريق سه معيار قابل قبول بودن، قابليت اطمينان و تاييدپذيري به دست آمد. يافته­ ها نشان دادند كه معلمان در دستيابي به اهداف نگرشي و مهارتي موفق عمل نكردند و اين سطوح از برنامه درسي در عمل حذف شدند. در ارائه محتوا به سطح دانش در حيطه شناختي بسنده شد و سطوح بالاي اين حيطه ناديده انگاشته شد. عدم استفاده از روشهاي تدريس فعال، مهم­ترين فرآيندي است كه سبب بروز محتواي مغفول شد. در مرحله اجراي برنامه درسي مطالعات اجتماعي، عواملي مانند دشواري محتوا، كمبود زمان، ناكافي بودن فضا و امكانات و ارزشيابي نامناسب مانع پديداري برنامه درسي قصد شده مطالعات اجتماعي شد. بنابراين چيدمان و ساختار كلاس، مدت زمان آموزش و شيوه ارزشيابي نياز به تغيير متناسب با محتواي برنامه درسي جديد مطالعات اجتماعي دارد. نتايج اين مطالعه براي چابكي برنامه درسي و پيشگيري از گرفتار شدن در دام سنت و عادت در برنامه درسي مطالعات اجتماعي به كار مي آيد.