تحليل فرايند استعلاي گفتمان اسلامگرا در انقلاب اسلامي 1357

خداد انقلاب اسلامي ايران، به‌منزلة رويدادي كم‌نظير در سال‌هاي پاياني قرن بيستم، توجه بسياري از انديشمندان و پژوهشگران حوزة علوم اجتماعي و سياسي را به خود جلب كرد. ازاين‌رو، براي مطالعة اين پديده، از نظريات و رويكردهاي گوناگون بهره گرفته شد. اكثر اين نظريات به بررسي چگونگي شكل‌گيري رخداد انقلاب معطوف شده‌اند و تحليل چرايي سلطة گفتمان اسلام‌گرا، به‌طور نظام‌مند، كمتر در كانون توجه قرار گرفته‌است. تحليل گفتمان، به‌ويژه خوانش لاكلا و موف، به‌دليل دارابودن قابليت تحليل موضوعات كلان اجتماعي، فرصت ويژه‌اي براي تبيين چرايي چيرگي و افول گفتمان‌ها به‌طور نظام‌مند و هدفمند در حوزة مطالعات جامعه‌شناسي سياسي فراهم آورده‌است. با به‌كارگيري مفاهيم گفتمان لاكلا و موف، اين پژوهش درصدد تبيين چرايي چيرگي گفتمان اسلام‌گرا در انقلاب اسلامي ايران برآمده‌است. مدعاي اين مقاله اين است كه گفتمان اسلام‌گرا با اتكا به عاملان سياسي خود و بهره‌گيري از فرايند دوگانة برجسته‌سازي و حاشيه‌راني، قابليت دسترسي، اعتبار و عام‌گرايي، توانست در فرايند پيروزي انقلاب اسلامي، موقعيتي مسلط را نسبت به دو گفتمان ديگر، براي خود ايجاد كند.