بازشناسي انقلاب‌هاي بزرگ با تأكيد بر شاخصه‌ها و ابعاد بين‌المللي آنها

سياري از انقلاب‌هايي كه در طول تاريخ رخ داده‌اند، "انقلاب‌ ملي" و تعداد اندكي از آنها به‌عنوان "انقلاب بزرگ" شناخته مي‌شوند. اين انقلاب­ها داراي شاخصه­هاي ويژه­اي هستند كه به‌صورتي آشكار آنها را از ديگر انقلاب‌ها متمايز و ممتاز مي‌­سازند. اين مقاله درصدد پاسخگويي به اين سئوال است كه انقلاب­هاي بزرگ چه ويژگي­هايي دارند و با چه شاخصه­هايي مي‌­توان آنها را شناخت؟ و اساساً نقاط تمايز آنها با ديگر انقلاب­ها چيست؟ مدعاي نوشتار حاضر اين است كه تنها تعداد بسيار اندكي از انقلاب­ها را مي‌­توان در مقولۀ "انقلاب‌هاي بزرگ" طبقه‌بندي كرد. در واقع، انقلاب­هاي بزرگ پديده­هايي نادر و كمياب‌اند. اين انقلاب­ها نقاط عطفي مهم در تاريخ تحولات جامعۀ بين­المللي محسوب مي‌­شوند و باعث ايجاد تحـولات گسترده و عميقي در سطح جهاني مي‌­شوند؛ به‌گونه­اي كه آثار و پيامدهاي حاصل از چنين انقلاب­هايي هنوز هم، پس از سال­ها و قرن­ها، در جامعۀ بشري و در زندگي سياسي در عرصۀ بين­المللي تأثيرگذار است. مقالۀ حاضر با استفاده از روش تحليل اسنادي، ضمن ارائۀ شاخصه­ها و ويژگي­هايي براي انقلاب­هاي بزرگ، مدعي مي‌­شود كه چهار انقلاب فرانسه، روسيه، چين و ايران را مي‌­توان از جمله انقلاب­هاي بزرگ دوران مدرن تلقي كرد. از اينرو، با مطالعه و بررسي عناصر اصلي و ويژگي­هاي بين­المللي اين انقلاب­ها، مي‌­توان معيارها و اصـولي براي شناخت انقلاب­هاي بزرگ و تفكيك آنها از ديگر انقلاب­ها ارائه كرد.