بررسي پايداري عملكرد ارقام و دو رگه‌هاي اميد بخش پنبه در شمال خراسان و دشت مغان

به منظور دست‌يابي به ژنوتيپ‌هاي با خواص كمّي و كيفي مطلوب و سازگار در شرايط آب و هوايي متفاوت، تعداد هشت ژنوتيپ و دو رگه پنبه در قالب طرح آزمايشي پايه بلوك‌هاي كامل تصادفي با رقم شاهد (ورامين) در چهار تكرار و در شش منطقه از سال 1376 به مدت دو سال مورد مطالعه قرار گرفتند. با استفاده از آزمون بارتلت تعدادي از مناطق از ادامه تجزيه آماري حذف و پس از اطمينان از يك‌نواختي آزمايش‌ها، تجزيه مركب براساس محيط (سال× مكان) و با فرض تصادفي بودن محيط و ثابت بودن ارقام انجام گرديد. نتايج به دست آمده از تجزيه واريانس مركب نشان داد كه عملكرد ژنوتيپ‌ها در سطح يك درصد معني‌دار است. هم‌چنين در تجزيه واريانس مركب تفاوت بين محيط‌ها و اثر متقابل محيط × ژنوتيپ در سطح يك درصد معني‌دار بود. براي گزينش بهترين واريته با عملكرد بالا و پايدار، آماره‌هاي پارامتري مختلف تجزيه پايداري شامل تيپ I پايداري‌(CVi, Si2) ، تيپ II پايداري (bi, σi2, wi2) ، تيپ III پايداري‌‌ (Sdi2) و هم‌چنين آماره‌هاي غيرپارامتري براساس ميانگين رتبه ارقام (R)، انحراف معيار رتبه (SDR) و روش گزينش هم‌زمان آماره‌هاي پارامتري و غيرپارامتري براي عملكرد و پايداري (Ysi) محاسبه گرديدند. در نهايت با در نظر گرفتن خصوصيات مهم زراعي و تكنولوژيكي ارقام از قبيل عملكرد، زودرسي، طول الياف، كيل و درصد يك‌نواختي و ظرافت الياف، دورگه كوكر× بلغار به عنوان رقم جديد پرمحصول و پايدار و واجد صفات مطلوب به عنوان جايگزين رقم ورامين، گزينش گرديد.