مطالعه تطبيقي خط ‌ مشي سياسي سلفيت اصلاحي- تنويري و سلفيت جهادي- تكفيري

Comparative Study Moderation and Extremism in the Political Policy of the Salafism

مواضع نظري و عملي گروه‌هاي سلفي در پي دگرگوني شرايط تاريخي– اجتماعي و الزامات سياسي، در معرض تحول و تغيير بوده است. جنبش سلفيه به‌عنوان يكي از حركت‌هاي تاثيرگذار در جهان اسلام طي صد سال اخير، محرك و موجد جنبش‌هاي سياسي و اجتماعي در كشورهاي اسلامي بوده است. تعارضات در نظريه و عمل سلفي‌گري خود موجب تقابل ميان اعضاي گروه‌هاي سلفي در جهان اهل سنت شده است كه شعبات مختلف جنبش‌هاي سلفي اخواني و وهابي، نمونه بارز اين واقيعت است. هدف اين پژوهش، تجزيه تحليل وجوه افتراق و اشتراك فكري و عملي سياسي سلفي اصلاحي- تنويري با سلفي‌گري جهادي – تكفيري است. مهمترين سؤال در اين زمينه اين است كه چه تفاوت و تشابهي ميان انديشه و خط‌مشي سياسي سلفي اصلاحي- تنويري و سلفي جهادي- تكفيري وجود دارد؟ فرضيه پژوهش حاضر اين بود كه ميان آن دو عليرغم مباني عام نظري مشترك، در شيوه تحقق حكومت اسلامي، جهاد و اصلاح جامعه، تفاوت اساسي وجود دارد كه يكي طريق مسالمت و ديگري شيوه خشونت را براي احياي اسلام دنبال مي‌كند. با گسترش اين خط‌مشي‌ها در خاورميانه و اهميت مواضع ايران در قبال اين تحولات، پرداختن به موضوع سلفيت، اهميت خاص دارد كه مبين ضرورت پژوهش در باره اين موضوع است. پژوهش حاضر بر مبناي روش تحقيق تاريخي- تطبيقي و از نوع توصيفي- تحليلي به اين نتيجه رسيد كه عليرغم مباني نظري مشترك ميان سلفي‌گري اصلاحي- تنويري و سلفي‌گري جهادي– تكفيري، در شيوه عملي تحقق حكومت اسلامي و جهاد و اصلاح جامعه، تفاوت‌هاي بارز و حاد ميان آن دو وجود دارد.