ملاحظات اخلاق زيست محيطي هدايت و چوبك نقد دو داستان

Environmental Ethics considerations of Hedayat and Chubak Review of two story

اخلاق زيست‌محيطي به بررسي ملاحظات اخلاقي دخيل در رابطه انسان با محيط پيرامونش مي‌پردازد. دو داستان «سگ ولگرد» و «انتري كه لوطي‌اش مرده بود» ظرفيت­هاي مشتركي دارند كه زمينه­ساز نقد و خوانش آن­ها با چنين رويكردي است؛ به‌گونه­اي كه بيش از ساير خوانش­ها، با دنياي ذهني صاحبان اين دو اثر و نيز با متن آن‌ها همخواني دارد. در اين مقاله، ملاحظات اخلاق زيست­ محيطي اين دو اثر را به‌شكلي تطبيقي بيان خواهيم كرد و دلايل توجيهي نويسندگان را در لزوم رعايت اخلاق و حقوق حيوانات برخواهيم شمرد. اين دلايل شامل دو نوع منطقي و عقلاني، و احساسي و اقناعي است كه از اين دو اثر استخراج و استنباط شده است. تحقيق به‌روش توصيفي- تحليلي انجام شده است. نتايج نشان مي‌دهد بيشترين تكيه نويسندگان بر توجيهات احساسي و اقناعي در اين دو داستان است؛ همچنين، بيانگر نزديكي ديدگاه­هاي اخلاقي اين دو نويسنده با بعضي آموزه ­هاي سنتي و نيز نظريه­ هاي جديد در حوزه اخلاق حيوانات ازجمله ديدگاه كانت و آلبرت شوايتزر است. توصيفات و ماجراي اين دو داستان نوعي مبارزه با گونه ­گرايي را با شگردهاي گوناگون ادبي ترويج مي‌كنند.