بررسي كاركردهاي گفتماني وجه فعل در غزل پست‌مدرن

فعل به ­عنوان اصلي ­ترين عنصر هر پيام، نشان­ دهندۀ جهت­ گيري ذهني گوينده در ايجاد پيام است. شيوه­ هاي گوناگون حضور، غياب، ساختار، نمود، وجه و ... يك فعل مي­تواند در بردارندۀ اغراض مشخص گفتماني در هر پارۀ گفتار باشد. در ميان ويژگي­هاي فعل در نحو زبان فارسي، زبان­شناسي نقش­ گرا و تحليل گفتمان انتقادي، وجه و وجهيت فعل را كه مرتبط با تلقي گوينده از وقوع يا عدم وقوع فعل همراه با احتمال، شرط، آرزو، امر يا جز آن است، بايد حامل معاني اصلي گفتماني دانست. در اين پژوهش با تمركز بر برخي مجموعه ­غزل­هاي پست‌مدرن، وجه فعل از بعد معنايي (وجهيت توانمندي، وجهيت درخواستي و وجهيت برداشتي) و همچنين علت ­ها و شيوه­ هاي گزينش هر يك از وجوه اخباري، التزامي و امري بررسي شده و سعي گرديده ­است تا ارتباط يا تعارض اين وجوه، با گفتمان غالب مشخص گردد. يافته ­ها حاكي از نقش محوري­ وجه فعل در شفافيت اغراض گفتماني غزل پست‌مدرن و تأثير آن بر ساير عناصر هم‌نشين در محور كلام است و اينكه چگونه گزينش پُربسامد برخي وجوه، نظير وجه التزامي به يكي از مختصات سبكي در غزل پست‌ مدرن بدل شده‌ است.